ҶАҲОНИШАВӢ ВА ТАЪСИРИ ОН БА ШУУРИ ҶАВОНОН

Аксар вақт ҷаҳонишавӣ ҳамчун омили таъсирбахши ҳаёти одамон дар заминаи иқтисодӣ ё иҷтимоӣ баррасӣ карда мешавад.

Аммо ҳеҷ кас инкор намекунад, ки ҷаҳонишавӣ ба ҳаёти шахсии одамон, аз ҷумла, ташаккули арзишҳои оилавӣ таъсири бузург дорад.

Ин таъсир чӣ гуна амалӣ мешавад? Мо айни замон дар давраи ҷаҳонишавии куллӣ зиндагӣ дорем, ки аз бисёр ҷиҳат дониш ва ҷаҳонбинии моро тағйир медиҳад, самти рушди тамоми ҷомеаи ҷаҳонро муайян мекунад. Ин ба ҳамаи кишварҳои дорои низоми гуногуни иқтисодӣ ва сиёсӣ дахл дорад.

Бисёр кишварҳо ва шаҳрвандони онҳо бо баъзе сабабҳои объективӣ ва субъективӣ ба ҷаҳонишавӣ омода нестанд. Ҷаҳонишавӣ ба тамоми ҷанбаъҳои ҳаёти мо, яъне соҳаҳои иқтисодӣ, сиёсӣ, фарҳангӣ, оила, амният ва ҳаёти иҷтимоӣ таъсир мерасонад. Бо пайдоиши сомонаҳои интернетӣ сарҳадҳо дар муҳити иттилоотӣ аз байн рафтанд. Ҷаҳон бо афзоиши бемайлони технологияҳои нав, фароҳам овардани ҷойҳои нави иқтисодӣ ва тағйир ёфтани сохтори қувваҳои истеҳсолкунанда ба марҳалаи ҳамгироии рушди нав дохил шуд.

Дар баробари ин, муносибати ҷавонон ба зиндагӣ, арзишҳои моддиву маънавӣ ва равандҳои муошират тағйир ёфта, ниёзҳои моддӣ мақоми аввалро гирифт. Минбаъд ҷавонон фаъол шуда ва муҳимтар аз ҳама, ба ин раванд таваҷҷуҳ зоҳир мекунанд. Бисёре аз ҷавонон забонҳои хориҷиро меомӯзанд, ки ин монеаҳои забонро аз байн бурда, имкон медиҳад, ки дар ҳама ҳолатҳои низоми ҷаҳонӣ бо ҷавонон муошират кунанд. Ҷаҳонишавӣ ба ҷавонон, мутобиқшавии онҳо ба ҳаёти муосир ва дар ниҳоят, ба иҷтимоӣ ва шуури онҳо чӣ таъсир дорад?

Ҳангоми гузаронидани пурсиш оид ба омӯзиши некӯаҳволии иҷтимоӣ маълум шуд, ки ҷавонон ба таври умум равандҳои ҷаҳонишавиро маъқул медонанд ва онро як дастовард барои ҷомеаи муосир меҳисобанд. Ҷавонон чунин мешуморанд, ки ҷаҳонишавӣ ба ҳар яке аз онҳо имкон медиҳад, ки ҷаҳонбинии худро васеъ ва ба ҳама гуна маълумот дастрасӣ пайдо карда, сатҳи фарҳангии худро баланд бардоранд. Айни ҳол беш аз 20 фоизи пурсидашудагон ба чӣ будани ҷаҳонишавӣ таваҷҷуҳ надоранд ва намедонанд, ки он ба зиндагии мардуми оддӣ чӣ гуна таъсир мерасонад?

Мутаассифона, чунин тоифаҳо зиндагии худро доранд мушкилоти рушди ҷомеа ва равандҳое, ки берун аз олами ботинии шахсиашон ба амал меоянд, онҳоро ба ташвиш намеоранд. Шароити нави зиндагӣ дар давраи ҷаҳонишавӣ қоидаҳои худро барои ҷавонони имрӯза муайян мекунад. Биёед, хусусиятҳои асосии тавсифкунандаи арзишҳо ва иҷтимоигароии насли наврасро қайд намоем: Сатҳи фарҳанги маънавӣ паст шудааст. Ба тағйироте, ки дар оилаи муосир ба амал омада намуди зоҳирӣ ва ҳадафи аслии худро паси сар кардаанд, мусоидат мекунад; Иерархияи арзишҳои иҷтимоӣ-фарҳангӣ хароб карда мешавад.

Афзалият ба дигар тамоюлҳо ва равияҳои мусиқӣ ва адабиёти муосир дода мешавад, ки инро сомонаҳои интернетӣ, кино ва адабиёти муосир фаъолона таблиғ мекунанд; Ҷавонон тавассути сомонаҳои интернетӣ, телевизион ва васоити ахбори омма эпизод саҳнаҳои зӯроварӣ ва бераҳмиро ҷойгир мекунанд, бозиҳои видеоӣ низ ҳамин нақшро мебозанд, дар натиҷа дар вуҷудашон ҳисси бераҳмӣ пайдо мешавад. Воситаҳои ахбори омма дар иҷтимоигароии инсон нақши бузург доранд. Дуруст аст, ки рақобат бо сомонаҳои интернетӣ ва телевизион барояшон душвортар мешавад.

Ҷавонон хоҳиши нашрияҳои чопшударо надоранд, балки онҳо аз васоити электронӣ истифода мебаранд. Акнун на хондан ва таҳлил кардан, балки гирифтани матнҳои тайёр дар шакли фишурдашуда осонтар аст. Ҳамаи ин ба шуури ҷавонон таъсир расонида, дар ниҳоят ба иҷтимоигардонии ҷавонон ва тарбияи насли оянда таъсир мерасонад. Ҷаҳонишавӣ ба бисёр одамони сайёра манфиат меорад, аммо дар баробари ҳамин мушкилоти зиёдеро низ ба вуҷуд меорад.

Мушкилоти асосӣ барои ҳар як давлат тарбияи шаҳрванд, яъне ҳимоятгари Ватан ба воя расондан мебошад. Амнияти мо ва давлат дар маҷмӯъ аз одамоне, ки зиндагӣ мекунанд, пеш аз ҳама аз оила вобаста аст. Оила асоси давлати моро ташкил медиҳад. Мо чӣ гуна оила дошта бошем, чунин шахсро тарбия хоҳем кард. Иҷтимоигардонии ҷомеаи ҷавон дар оила ва зери таъсири ВАО сурат мегирад.

Нигораҷон РАҲИМОВА,

Дилфуза ОХУНОВА,

устодони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ,

бизнес ва сиёсати Тоҷикистон

Add comment


Security code
Refresh