01 December 2020

ЭМИН АЗ БЕМОРӢ БОШЕМ!

Рӯзҳои охир ҷаҳони муосир фарогири буҳрони шадиди бемории сироятии COVID - 19 гашта, ба фаъолият, сатҳу сифати зиндагӣ, рӯҳу равон ва дар маҷмуъ ба вазъи иқтисодиву иҷтимоӣ таъсири манфӣ расонида истодааст. Дар баробари андешидани чораҳои пешгирӣ ва тадбирҳои беҳдоштӣ ботадриҷ аз тарафи мутахассисони соҳаи тиб баҳри эмин мондан аз ин беморӣ, ҳамарӯза корҳои фаҳмондадиҳӣ гузаронида шуда истодааст.

Барои пешгирӣ аз бемории сироятии COVID - 19 пеш аз ҳама, тарзи дурусти истифодаи ниқобро бояд донист.

Бино ба гуфти мутахассисон ниқобро набояд ба манаҳ пӯшид, он бояд ҳатман даҳон ва биниро пӯшонад. Бархе сокинон як ниқобро рӯзҳо ва, ҳатто, ҳафтаҳо истифода мебаранд, гӯё онро на барои муҳофизат аз беморӣ, балки аз рӯи ноилоҷӣ ба рӯй мекашанд. Бино ба иттилои мутахассисон, як ниқоби тиббиро набояд аз ду ё се соат зиёда истифода кард. Бояд зикр дошт, ки нахустин ниқоби тиббӣ дар асри ХIV ҳангоми сар задани вабо пайдо шуда, шакли аввалин бо сарпӯш ва бинии дарози парранда буда, бо гузашти замон ниқоби тиббӣ ба он намуде, ки имрӯз ҳаст, мубаддал гашта, аз матои пахтагин ва рангоранг дӯхта мешавад.

Бархе сокинон дар ҷойҳои ҷамъиятӣ бе ниқоб гаштугузор доранду аз сироят гаштан ва ё сироят намудани мардуми атроф парвое надоранд, ки ин нишони беэҳтиромӣ нисбат ба ҳамдигар аст. Имрӯз, ки дар ҳолати пандемия қарор дорем, бояд ҳар нафар баҳри ҳифзи саломатии хеш дар ҳар соат ниқоби тиббиро иваз намояд. Ниқоби аз матоъ тайёр шударо метавон то шаш соат истифода кард ва баъдан онро бояд шуста. бо маҳлули спиртӣ безарар гардонид.

Муҳимтарин омил ин аст, ки пас аз кашидан ва гирифтани ниқоб набояд ба чашму бинӣ ва даҳон даст расонд, аввал бо собун дастонро тоза намуда, бо маҳлули спирт ва ё антисептик иловатан пок намуд, зеро дар ниқоб хавфи ҷамъ шудани зарраҳои микробу вирус бисёр аст. Рӯзе дар қади роҳи марказии шаҳри Хуҷанд, се - чор донишҷӯдухтарон бо ҳамдигар сӯҳбати гуворо доштанд, вале дар нафаре аз онҳо ниқоб дида намешуд. Банда аз онҳо пурсон гардидам, ки духтарҳо чаро ягон нафари шумоён ниқоб надоред? Ин рафтори шумоён боиси сироят ёфтани ҳар яки шумоён ва атроф мегардад. Чунин суол онҳоро нороҳат сохту якеаш чунин ҷавоб дод: «Апа, сейчас маска не в моде» - гӯён хандиду аз паи суҳбати худ шуд. Дар ҷойҳои ҷамъиятӣ, мақомотҳо ва донишгоҳ, корхонаву идораҳо аёниятҳо оиди «Бе ниқоб даромадан манъ аст!» насб гардидаасту аксар нафарон онро риоя намекунанд.

Мутахассисон ҳамарӯза дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва бо воситаи ВАО таъкид месозанд, ки «ниқоб на танҳо воситаи пешгирии паҳншавии вирус, балки як навъ рамзи ҳамраъйӣ аст. Дар ҳолати зарурӣ аз ниқоб истифода намуда, фосилаи иҷтимоиро риоя кунед, ҷойҳои серодам худ ва аҳли оиларо ҳифз намоед, дастҳоятонро зуд-зуд тоза кунед, бо ин амал худ ва дигаронро ҳифз хоҳед кард». Чунин ҳушдорӣ ба мардуми кишвар баҳри эмин будан ва рафъи бемориҳост.

Аз тамоми сокинон даъват ба амал меоварем, ки якҷоя баҳри эмин мондан аз ин вабои аср кӯшиш кунем. Худ ва атрофиёнро ҳифз намоем, бо умеде, ки фардо аз бемории сироятии COVID - 19 халосӣ ҷӯем.

Шаҳноза ҲОМИДОВА,

"Ҳақиқати Суғд"

Читать далее

МАРКАЗИ МИЛЛИИ ТЕСТӢ - КАФИЛИ ШАФФОФИЯТИ ИМТИҲОНОТ

Ҳафт сол мешавад, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон довталабон ба макотиби олии кишвар тариқи супоридани имтиҳонот дар Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул мешаванд.

Таҷрибаҳо собит намуданд, ки дар маркази ягонаи имтиҳонсупорӣ ба таври шаффоф ва одилона ба роҳ монда шуда, дониш ва маҳорату малакаи довталабон воқеӣ (объективона) арзёбӣ карда мешавад.

Албатта, ин падида самараи Истиқлолияти давлатӣ, ҳамқадами замон будани ҷомеа ва татбиқи босамари технологияи муосир дар раванди таълиму тадрис аст, ки хушбахтона, сол то сол густариш меёбад. Интихоби довталабон, ки тариқи дониши воқеии худ шомили донишгоҳҳои олӣ мешаванд, барои тарбияи мутахассисони баландихтисос замина фароҳам меорад.

Соли равон аз 34190 хатмкунандаи вилояти Суғд 20090 нафар ба муассисаҳои олӣ ва миёнаи касбӣ шомил гашта, ба гирифтани унвони донишҷӯ мушарраф гаштанд, ки 58,8 фоизро ташкил медиҳад.

Ҳамин нишондод соле муқаддам 19743 донишҷӯ аз 34891 хатмкунандаро ташкил медод. муқаддам 19743 донишҷӯ аз 34891 хатмкунандаро ташкил медод. Оид ба натиҷаи имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавӣ ва дастовардҳои хатмкунандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумии вилоят дар соли 2020 бо иҷрокунандаи вазифаи сардори бахши минтақавии Раёсати ташкил ва идораи имтиҳони Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд Ромиш Неъматов ҳамсуҳбат шудем, ки фишурдаи онро манзури хонандагони “Ҳақиқати Суғд” менамоем.

- Баъд аз баргузории имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавии соли 2020-ум, , албатта, марказ фаъолияти яксолаи хешро натиҷагирӣ кард. Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд фаъолияти хешро дар ин марҳала чӣ гуна баҳогузорӣ мекунад?

- Бахши минтақавии Раёсати ташкил ва идораи имтиҳони Маркази миллии тестии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд фаъолияти худро дар асоси дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ки аз Паём ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, суханронӣ бахшида ба Рӯзи дониш дар Донишкадаи идоракунии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бармеояд ва татбиқи амалии қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 61 аз 1 марти соли 2018 “Дар бораи тартиби гузаронидани имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавӣ ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёна ва олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон” ва нақшаи чорабиниҳои баргузории имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавии соли 2020 ба роҳ монда, дар ин ҷода корҳои назаррасро ба анҷом расонид.

Пеш аз ҳама, дар марҳалаи омодагӣ ба ИМД соли 2020 барои фарогирии ҳарчӣ бештари хатмкунандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ ба омӯзиши низоми имтиҳоноти марказонидашуда бо пешниҳоди раёсату шуъбаҳои маорифи шаҳру ноҳияҳо аз ҳисоби кормандони соҳибтаҷрибаи соҳаи маориф 28 нафар таблиғгари сатҳи ҷумҳуриявӣ ба омӯзиш фаро гирифта шуданд.

Соли равон зиёда аз сад ҳазор адад маводи ёрирасон, аз ҷумла маҷмуаи саволу масъалаҳои тестӣ, китобчаи тестӣ, роҳнамои довталаб, ёддошт, дискҳо (фитаҳо)-и омӯзишӣ ба таври ройгон ба хатмкунандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумии вилоят дастрас карда шуд.

- Яке аз давраҳои муҳими ИМД давраи бақайдгирии довталабон мебошад, ки равандҳои дигари имтиҳонҳо аз он вобастагии калон дорад. Шумо пас аз баргузории имтиҳонот ба сифати кор дар марҳалаи бақайдгирии довталабони вилояти Суғд чӣ гуна баҳо медиҳед?

- Аз санаи 2-юми марти соли 2020 марҳалаи асосии бақайдгирии довталабон барои иштирок дар ИМД ба муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёна ва олии касбӣ дар соли 2020 оғоз ёфт. Фаъолияти нуқтаҳои бақайдгирӣ ҳамарӯза зери назорати бевоситаи кормандони бахши минтақавӣ қарор дошта, пайваста барои рафъи мушкилот маслиҳатҳои зарурӣ дода мешуд.

Бо супориши роҳбарияти марказ фаъолияти нуқтаҳои бақайдгирӣ мавриди боздид ва санҷиш қарор дода мешуданд. Соли ҷорӣ дар 15 шаҳру ноҳияи вилоят нуқтаи бақайдгирии асосӣ ва сайёр, аз ҷумла ду нуқтаи бақайдгирӣ дар МТМУ №5 ва гимназияи № 24-и шаҳри Хуҷанд, гимназияи № 5-и шаҳри Истаравшан, МТМУ № 6-и шаҳри Исфара, гимназияи № 1- и шаҳри Конибодом, МТМУ № 2- и ноҳияи Ашт, гимназияи № 1-и ноҳияи Бобоҷон Ғафуров, МТМУ № 24-и ноҳияи Деваштич, МТМУ № 1-и ноҳияи Айнӣ, МТМУ № 3-и шаҳри Панҷакент, ноҳияҳои Зафаробод, Мастчоҳ, Шаҳристон, Кӯҳистони Мастчоҳ ва Ҷаббор Расулов таъсис дода шуд.

Имсол бори аввал дар ноҳияи Спитамен нуқтаи бақайдгирии асосӣ ва дар ноҳияи Ҷаббор Расулов нуқтаи бақайдгирии сайёр кушода шуд. Барои фароҳам овардани шароити мусоиди корӣ дар нуқтаҳои бақайдгирӣ, хусусан дар нуқтаҳои навътасис дар якҷоягӣ бо раёсату шуъбаҳои маорифи шаҳру ноҳияҳо корҳои муайян ба анҷом расонида шуданд. Боиси зикр аст, ки ҳамасола барои ташкилу идораи раванди бақайдгирӣ дар нуқтаҳои бақайдгирӣ дар асоси шартномаи меҳнатӣ кормандони муваққатӣ ба вазифаҳои роҳбари нуқтаи бақайдгирӣ, ёвари роҳбари нуқтаи бақайдгирӣ ва бақайдгиранда дар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ ҷалб мешаванд.

Соли гузашта дар миқёси вилоят пеш аз оғози маъракаи қабули довталабон имтиҳони озмоишӣ баргузор шуд, ки дар он хонандагони синфҳои ёздаҳум имтиҳон супориданд. Ин таҷриба имкон дод, ки довталабон ба имтиҳони воқеӣ бо таҷриба ва дониши кофӣ ҳозир шаванд. Натиҷаҳои хуби ин озмоиш боис шуд, ки ҳамакнун чунин имтиҳони озмоишӣ дар тамоми манотиқи кишвар баргузор мешаванд.

- Яке аз тафовутҳои имтиҳони қабули довталабон дар соли 2020 ин дар шароити пандемияи COVID-19 баргузор шудани имтиҳонот буд. Ҳамин тавр?

- Бале, дар ин вазъият дар ҳамкорӣ бо ситоди вилоятӣ ва шаҳриву ноҳиявӣ нуқтаҳои бақайдгирӣ ва марказҳои имтиҳонӣ ҳамарӯза тамиз карда мешуданд, кормандони нуқтаҳои бақайдгирӣ ва марказҳои имтиҳонӣ бо ниқоб ва маводи антисептикӣ таъмин шуда буданд. Бояд зикр намуд, ки соли ҷорӣ бори аввал вобаста ба пандемияи COVID-19 давраи бақайдгирӣ ва азнавбақайдгирии иловагӣ дар шаҳри Хуҷанд баргузор гардид.

- Оё дар имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавӣ дар соли 2020 ягон навоварӣ буд?

- Зикри ин нуктаро бамаврид медонем, ки марказ ба дастовардҳои нав ба наваш қонеъ нагардида, ҳамеша барои такмилу таҷдиди низом мекӯшад. Ин аст, ки ҳар сол дар низом ҷиҳати беҳбуд бахшидани он, фароҳам овардани шароити беҳтар ба довталабон барои иштирок дар ИМД ва дастрасии баробар ба таҳсил, мусоидат кардан дар баланд бардоштани сифати таҳсилот тағйироту навгониҳое рух медиҳанд.

Соли 2020 навгонии асосӣ дар имтиҳонҳо буд, ки имтиҳонҳо аз ду қисм ба як қисм поён оварда шуд. Яъне қаблан агар хатмкунандагони синфҳои 11 ду қисми имтиҳон месупориданд, соли ҷорӣ онҳо як имтиҳон дар доираи 4 субтест вобаста ба гурӯҳи ихтисосашон супориданд.

- Довталабон оид ба рӯзи баргузории имтиҳонашон чӣ гуна огаҳӣ пайдо мекунанд?

- Довталабон аз рӯзи имтиҳонашон аз даъватномае, ки аз ҷониби марказ ба онҳо дастрас карда мешавад огаҳӣ пайдо мекунанд. Даъватнома шахсан ба довталаб ва ё наздикони ӯ бо пешниҳоди варақаи бақайдгирӣ ва ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсият аз ҷониби онҳо ба воситаи бахшҳои минтақавии марказ, раёсат ва шуъбаҳои маорифи вилоятҳо, шаҳру ноҳияҳо ва муассисаҳои таълимӣ дастрас мегардад.

Нусхаи электронии даъватномаи довталаб дар кабинети инфиродиаш низ ҷойгир карда шуда, довталабон дар ҳолати гум кардан метавонанд, аз он ҷо дастрас намоянд. Дар даъватнома рӯз ва макони баргузории имтиҳон нишон дода шудааст.

 - Имтиҳонҳо кай ва дар кадом шароит баргузор гардиданд?

- Вобаста ба шумораи довталабони азқайдгузашта дар миқёси вилоят 11 маркази имтиҳонӣ дар 5 шаҳру ноҳия ташкил карда шуд. Аз ҷумла, шаҳрҳои Хуҷанд, Панҷакент, Конибодом, Истаравшан ва ноҳияи Бобоҷон Ғафуров.

Дар давраи омодагии марказҳои имтиҳонӣ ба имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавӣ корҳои зиёд, аз ҷумла таъмири синфхонаҳо, таъмин ва ҷобаҷогузории мизу курсиҳо, насби монитор ва камераҳои назоратӣ, санҷиши техникии таҷҳизот, таъмини барқи доимӣ, ташкили иншоотҳои ёрирасон, тибқи лоиҳаҳо, ба иҷро расонида шуданд. Ҷиҳати иштироки хоҳишмандон барои ишғоли вазифаҳои роҳбари маркази имтиҳонӣ, ёвари роҳбари маркази имтиҳонӣ, маъмури калон, маъмур ва бақайдгирандаи маркази имтиҳонӣ ҳамчун кормандони муваққатӣ корбарӣ шуд.

Даври асосии имтиҳонҳо аз санаи 1-ум то 7- уми июл ва даври иловагии имтиҳонҳо санаи 12- уми июл дар марказҳои имтиҳонӣ баргузор шуданд. Имтиҳонҳо дар беҳтарин шароитҳо ва синфхонаҳо баргузор гардида, рафти баргузории имтиҳонҳо пурра зери камераҳои назоратӣ доир гардид. Имсол бори аввал рафти баргузории имтиҳонҳо тариқи бархат (онлайн) аз марказ (шаҳри Душанбе) назорат карда шуд.

- Баъд аз супоридани имтиҳон довталабон оид ба натиҷаи имтиҳон ва озмуни тақсимот чӣ гуна огаҳӣ пайдо мекунанд?

Низоми имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавӣ бениҳоят хуб ташкил карда шудааст, ки довталаб ба ягон мушкилӣ рӯ ба рӯ намешавад. Бубинед, сар карда аз давраи бақайдгирӣ: нуқтаҳои бақайдгирӣ ба макони зисти довталаб наздик ташкил карда мешаванд; оид ба омода гардидани даъватнома ба телефони мобилии довталаб смс-паёмак ирсол карда мешавад, ҳамчунин даъватнома ба муассисаи таълимии хатмкунанда равона карда мешавад; аз натиҷаи имтиҳон ба телефони мобилии довталаб смспаёмак фиристода мешавад; оид ба натиҷаи озмуни тақсимот низ ба телефони довталаб смс паёмак ирсол мегардад.

Ҳамчунин тамоми маълумоти барои довталаб вобаста дар кабинети инфиродии ӯ ҷой дода мешаванд. Зикри ин нукта бамаврид аст, ки калиди ҷавобҳои имтиҳон дар рӯзи баргузории имтиҳон пас аз ба анҷом расидани имтиҳон дар сомонаи Маркази миллии тестӣ ҷой дода мешавад, ки довталаб метавонад худи ҳамон рӯз ҷавобҳои худро бо калиди ҷавобҳо муқоиса намояд.

- Низоми Маркази миллии тестӣ тақозо мекунад, ки довталаб бо технологияи компютерӣ, интернет сарукор дошта бошад, зеро ҳар довталаб утоқи худро дорад, бегумон, бояд технологияи муосир, кор бо интерет ва сомонаи марказро хуб донад, аммо, мутаассифона, казро хуб донад, аммо, мутаассифона, ҳастанд ҷавононе, ки зимни кор бо сомона ва вуруд шудан ба утоқҳои шахсии худ душворӣ мекашанд. Оё марказ ҷиҳати бартараф намудани чунин ноогоҳиҳои хатмкунандагон ягон чораву тадбир андешид?

 -Воқеан, натанҳо хатмкунандагони навоҳии дурдаст, балки баъзе аз хатмкунандагони марказ ҳам дар истифодаи воситаҳои ҳозиразамон ва кор дар системаи ягонаи Маркази миллии тестӣ мушкилӣ мекашанд. Дар ин ҷода корҳои фаҳмондадиҳиву тарғиботӣ аз моҳи январ шуруъ мешаванд.

Дар ин самт таблиғгарон аз ҳисоби мутахассисони соҳибтаҷриба аз шаҳру навоҳии вилоят ҷалб мешаванд Дар тамоми марҳалаҳои ИМД кормандони бахш ба муроҷиати довталабон ва шахсони алоқаманд таваҷҷуҳи зиёд зоҳир менамоянд.

Шумораи зиёди муроҷиатҳо ба давраи бақайдгирӣ, азнавбақайдгирӣ ва бақайдгирии иловагӣ, эълони натиҷаи имтиҳонҳо, тақсимоти асосӣ ва давраи азнавбақайдгирӣ барои иштирок дар озмуни тақсимоти такрорӣ рост меояд. Кормандони бахш ҳам дар нуқтаҳои иттилоърасонӣ ва ҳам дар бинои корӣ муроҷиаткунандагонро қабул намуда, ба саволҳои онҳо сари вақт ҷавоб дода истоданд.

-Дар ин робита оид ба ҷалби хатмкунандагони навоҳии дурдаст, бахусус ҷавондухтарони ин манотиқ барои идомаи таҳсил ҳанӯз ҳам ба таври бояду шояд нест. - Албатта, ҷалби довталаб сахт вобастагӣ дорад ба корҳои таблиғотӣ, ки бояд дар ин самт макотиби кишвар фаъолиятро ҷоннок ба роҳ монанд.

Худи кормандони Маркази миллии тестӣ дар ин робита корҳои фаҳмондадиҳӣ ва тарғиботиро сол аз сол бештар менамоянд ва имрӯз бовару эътиқоди довталабон ба шаффофияти низоми Маркази миллии тестӣ бештар шудааст. Дар ин замина, таваҷҷуҳ ба баланд бардоштани сатҳи дониш ва, пеш аз ҳама, ҷаҳонбинии толибилмон ва волидони онҳо низ муҳим мебошад. Омӯзишҳо нишон медиҳанд, ки дар навоҳии Кӯҳистони Масчоҳ, қисман Деваштичу Шаҳристон ва Мастчоҳ ҷалби духтарон ба идомаи таҳсил суст ба роҳ монда шудааст, ки ин нишони суст ҷараён гирифтани корҳои тарғиботӣ миёни аҳолӣ мебошад. Дар ин самт бояд намояндагони шуъбаи маориф ва муассисаҳои таълимӣ корбарӣ намоянд. Барои ҷалби духтарон ва бачаҳои деҳоти дурдаст шуъбаҳои маориф бояд бештар кор кунад.

Барои ҷалби довталаб худи муассисаҳои олии кишвар бояд талош намоянд ва таблиғу ташвиқро ба роҳ монанд. Мо сохторе ҳастем, ба мисли гузаргоҳ, ки довталаб ва муассисаҳои олии таълимии кишварро мепайвандем.

-Дар миёни довталабон нафароне ҳастанд, ки бо амри тақдир, маъюб ҳастанд, ё ятим мебошанд. Оё барои ин гуна довталабон ягон имтиёз пешбинӣ шудаанд?

- Дар имтиҳонҳои марказонидаи дохилшавӣ барои гурӯҳҳои муайяни довталабон имтиёзҳо пешбинӣ гардидаанд. Имтиёз ба довталабоне дода мешавад, ки дар вақти аз қайд гузаштанашон ҳуҷҷатҳои тасдиқкунандаи худро доир ба гирифтани имтиёз пешниҳод мекунанд. Ҳуҷҷатҳои онҳо аз ҷониби комиссияи босалоҳият омӯхта шуда, сипас барои гирифтани имтиёз пешбарӣ мешавад. Балли имтиёзӣ ба довталаб баъди холи гузариши фанниро соҳиб гардидан дода мешавад.

Ба чунин довталабон: маъюбони гурӯҳҳои 1-ум ва 2-юм, ятимони кулл, фарзандони хизматчиёни ҳарбӣ, ки ҳангоми иҷрои вазифаи хизматӣ ҳалок гардидаанд, ғолибони олимпиадаҳои фаннии ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ, ғолиби озмуну фестивалҳои соҳаи санъат, устодони варзиш, хизматчиёни ҳарбӣ, ки пас аз 2 соли хизмати ҳарбӣ ҳуҷҷат месупоранд балли имтиёзӣ дода мешавад.

Ташаккур барои суҳбати самимӣ!

Сурайё ҲАКИМОВА,

«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Муродҷон Тоҳиров: ИҶЛОСИЯ ТАҚДИРИ МИЛЛАТРО ҲАЛ НАМУД...

Танҳо дар тақозои далелу арқомҳо неку бади ҳар давра ва ҳар ҳодисаи таърихӣ беҳтару возеҳтар аён мешавад. Барои он ки аҳамияти таърихии Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олӣ возеҳу рӯшан шинохта шавад, аввал бояд вазъияти он давра, шабурӯзи ҷумҳурӣ, шароити иқтисодию ҳолати равонии мардум пеши назар оварда шаванд.

Дар он шабу рӯзе, ки дар Қасри Арбоб Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олӣ баргузор мегашт, дар кишвар вазъият басо ноором буд, оташи ҷанг аланга мезад, хуни бегуноҳони зиёде мерехт. Мардуми ҷабрдидаю азияткашида аз фардои нек умедашонро канда буданд. Ба ибораи дигар, «рӯшание аз он тарафи нақб намудор набуд».

Бинобар ин, вақте даргириву кашмакашҳои он давраро ба суботу осоиштагие, ки зина ба зина ба даст омад, муқоиса мекунем, ба ин хулоса мерасем, ки Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олӣ, барҳақ, барои суботу амнияти кишвар ва нигоҳ доштани миллати тоҷик аз нобудӣ заминаи воқеӣ гузошт. Баъдтар, вақте қарору тасмимҳо дар иҷлосия гирифта шуданд, оҳиста - оҳиста дар дили мардуми ноумедгашта, тухми умед сабз шуд, ки ин самари дигар ва муҳимтари иҷлосия мебошад. Гузашта аз ин, якпорчагии давлат, ваҳдати мардуми Тоҷикистон ва рӯз ба рӯз ба ободиву хушрӯзӣ расидани кишвар ва сокинони он ҳосили ҳамон иҷлосия аст.

Ҳар нафаре, ки худ дар ин иҷлосия ширкат варзидаву суханронии Пешвои муаззами миллатро дар он сол ҷиҳати хомӯш гардондани оташи ҷанг, баргардондани гурезаҳо ва таъмини сулҳу субот дар Тоҷикистон шунидааст, тақдирсоз будани Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олиро басо хуб дарк мекунад. Яке аз иштирокчиёни фаъоли иҷлосияи мазкур, вакили мардумии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (солҳои 1990-95) Муродҷон Тоҳиров мебошад. Авроқи зиндагии ин марди шуҷоъ хеле рангину аҷоиб буда, пур аз ифодаи воқеот ва талошҳо баҳри сулҳу осоиштагӣ, беҳбудии рӯзгори мардум ва саҳмгузорӣ дар пешбурди соҳоти мухталифи кишвар мебошад.

Муродҷон Тоҳиров 16 августи соли 1953 дар деҳаи Даштаки ноҳияи Бобоҷон Ғафуров дар оилаи деҳқон таваллуд шудааст. Баъди хатми мактаби миёнаи умумии № 15, яъне соли 1969 ба Донишкадаи политехникии Тоҷикистон дохил шуда, онро соли 1974 бо муваффақият хатм намуд. Фаъолияти кори хешро ба ҳайси нозир дар Бозрасии давлатии автомобилии вилояти Суғд оғоз намуда, таи солҳои тӯлонӣ дар вазифаҳои гуногуни мақомоти корҳои дохилӣ хизмат намудааст.

Аз ҳолномаи зиндагиаш бармеояд, ки дар ҷараёни фаъолияти хеш полковник Муродҷон Тоҳиров худро чун роҳбари пурмасъулияту кордон, шуҷову боматонат, меҳнатдӯсту соҳибтаҷриба ва инсони нексиришт муаррифӣ намуда, дар байни ҳамкорон бо малакаву муносибати некаш хуб пазируфта шуда буд. Ин буд, ки давлату Ҳукумат хизматҳои бисёрсолаашро ба инобат гирифта, бо медали “Хизмати шоиста” ва чандин медалҳои ҷашниву ифтихорномаву сипосномаҳои давлатӣ сарфароз гардонидааст. М.Тоҳиров шукргузор аст, ки новобаста аз вазъи давр ва душвориҳо дар ҷодаи фаъолият, тавонист дар зиндагӣ низ ҳамроҳи ҳамсафари умраш чаҳор фарзандро дар руҳияи донишандӯзиву илмомӯзӣ, инсонигарии баланд тарбия намудаву алҳол ҳар яке соҳибмаълумот, пайи кору пайкори хеш гаштаанд.

Аз он рӯзҳои таърихиву сарнавиштсози кишвар - баргузории яке аз рӯйдоди муҳими айём - Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки, ба сарзаминамон сулҳу оромӣ овард, 28 сол пур шуд.

Аз ин лиҳоз, авроқи хотироти ин родмарди шуҷоъро мехонем ва ӯ мегӯяд: ... Аз саҳифаҳои таърих аён аст, ки Иҷлосия санаи 16 ноябри соли 1992 ба кори худ шурӯъ кард ва ҳамон ҷо – дар Қасри Арбоб тақдири миллат ва Ватани моро ҳал намуд.

Дар он давра гузаронидани чунин як Иҷлосияи муҳим зарур ва саривақтӣ буд, аммо бо ҳам овардани тамоми вакилон дар чунин вазъияти вазнин кори осон набуд. Иҷлосияи мазкур аз санаи 16 ноябр то санаи 2 декабри 1992 идома ёфт. Вакилони мардумӣ дар як муддати кӯтоҳ масъалаҳои муҳими сиёсиро баррасӣ карданд. Аз рӯзномаи иҷлосия бармеояд, ки масъалаҳои гузошташуда дарди дили мардумро бозгӯ мекарданд. Яке аз масоили муҳиме, ки минбаъд ҳал гардида, боиси пешрафти кори иҷлосия шуд, ин интихоби Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буд.

Рӯзи сеюми баргузории Иҷлосия, яъне 19 ноябр Эмомалӣ Раҳмон Раиси Шӯрои Олӣ интихоб гардиданд...” – Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз он ҷиҳат дорои аҳамияти бузурги таърихист, ки он Ҳукумати моҳиятан навро рӯи кор овард, – ёдовар мешавад М.Тоҳиров, – ин Ҳукумат ба кишвар сулҳ овард, сулҳе, ки мамлакатро осудаю ором, халқро сарбаланду сарфароз, ба ояндаи пурнури худ умедвор гардонд. Муҳимтарин аҳамияти таърихии ин Иҷлосия аз он иборат аст, ки хатари пош хӯрдани Ҷумҳурии Тоҷикистон ва пароканда шудани миллатро пешгирӣ намуда, тадбирҳои мукаммали аз бӯҳрони сиёсӣ, иқтисодӣ, фарҳангиву маънавӣ баровардани кишварро ба миён гузошт.

Инак, пас аз гузашти солҳо, пас аз баргузории Иҷлосияи ХVI Шӯрои Олӣ нерӯи бузурги созандагию бунёдкории мардуми Тоҷикистон эҳсос шуд, ки самараи худшиносии миллӣ ва эҳтироми арзишу суннатҳои миллӣ мебошанд. Алҳол собиқадори соҳа, полковники мустаъфӣ М. Тоҳиров дар иҳотаи пайвандону наздиконаш давлати орому осудаи пирӣ меронад, дар ҳамаи вохӯриҳову суҳбатҳояш бо қаноатмандӣ аз ҳаёти имрӯзаи Ватани худ ҳарф зада, таъкид медорад, ки бояд ба қадри неъматҳои бузург – соҳибихтиёрӣ ва Ваҳдати миллӣ расему арҷ гузорем.

Рӯзҳо гузаштанду солҳо ҳам мегузаранд. Мо фаромӯш насозем, ки замоне дар Тоҷикистони азизи мо ҳамдигарфаҳмӣ набуд, шароити вазнину басо даврони ноором дар дили мардум умед ба ояндаро барбод дода буд. Чунин ҳисоб мекунам, ки барои фароҳам омадани сулҳу субот, оромиву осоиштагӣ ҳар фарди солимфикр аз ваҳдату сулҳу субот, оромиву осоиштагӣ, аз Сарвари раиятпарвар, хирадманд, дурандеш ва фидокори кишварамон – Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон шукргузор бошанд. Чунки маҳз заҳматҳои пайвастаи ин фарзанди фарзонаи миллат буд, ки дар фазои кишварамон баъди торикиҳо аз нав офтоби сулҳу осоиш нурпошӣ кард.

Барои чунин хизматҳои беназиру қаҳрамониашон номи Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар саҳифаҳои таърихи халқи гавҳаршиноси тоҷик бо ҳарфҳои заррин навишта хоҳанд шуд.

- Таъкиди як нуктаи муҳимро зарур мешуморам: шарти инсофу одамгарӣ ҳамин аст, ки ҳар кадоми мо ба қадри беҳбудӣ, ба қадри ободию осоиштагӣ расида тавонем. Имрӯз кишвари мо ба як мулки ободу озод табдил ёфта, сокинонаш дар партави сулҳу ваҳдат оромона умр ба сар мебаранд. Воқеан Иҷлосия анҷумане буд, ки саодат ба миллат овард, - зикр дошт Муродҷон Тоҳиров.

Маъмурахон САМАДОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

АРҶМАНД АЗ ЭЪҶОЗИ ҲУНАР

Дар бинои баландошёна русзане бо шавҳарашон истиқомат мекарданд. Ин зану шавҳар ба синни қариб навадсолагӣ расида, вафот карданд. Зинаида Челпанова аз зумраи бонувони соҳибфаросат ва бофазилат буда, сирру асрори ин зиндагӣ, ҳикматҳои он ва тарбияи фарзандро бисёр медонистанд. Агар хоҳӣ, ки духтарат хушодоб, пурсабру ботамкин ва дар зиндагӣ ботаҳаммул гардад, ӯро бисёртар ба хонанишинӣ, бахусус омӯхтани ҳунар ҷалб намо. Барои духтар ҳунар пуртанҳо аз ёд гирифтани намудҳои бофтан - ҷуроббофӣ, жемпербофӣ, нимтанабофӣ духтарон метавонанд дар рӯзгорашон аз ҳеҷ чиз танқисӣ накашанд, - мегуфтанд он кас.

Оре, ҳусни духтари ҳунарманд дучандон аст. Ҳар хушдоман келинашро дар сари омода кардани кулчақандҳои болаззат бубинад, эъҷози дастони вай- пироҳани хушдӯхт, ҷуробу ҷемпери хушсохти бофтаи келинашро бинад, албатта, изҳори қаноатмандӣ ва хушнудӣ мекунад. Шаҳри Истаравшан дар қаламрави вилояти Суғд мақоми шаҳри ҳунармандонро дорад. Яъне, тамоми мардуми ин шаҳр соҳибҳунаранду агар касе барои коре ба хонааш усто биёрад, ҳама ӯро таъна мекунанд.

Дар ҳудуди ин шаҳр боргоҳе ҳаст, бо номи Коллеҷи ҳунарҳои мардумӣ. Дар ин таълимгоҳ аксари ҳунарҳои миллӣ ба донишҷӯён, ки аз гӯшаву канори гуногуни кишварамон омадаанд, омӯзонида мешаванд. Дилором Атамова аз зумраи устодони коллеҷ мебошад, ки беш аз панҷоҳу шаш соли умри худро ба кори ҳунаромӯзонӣ ба насли ҷавон, бахусус духтарон бахшидааст.

Дар ин боргоҳи маърифату ҳунар аксари ҳунарҳои мардумии миллӣ, аз ҷумла зардӯзӣ, кашидадӯзӣ, йӯрмадӯзӣ, сӯзанидӯзӣ, дӯзандагӣ, наққошӣ, рассомӣ, кордсозӣ, дуредгарӣ, кандакорӣ, гаҷкорӣ, заргарӣ ва дигар касбу ҳунарҳоро меомӯзонанд. Дилором Атамова нахуст дар мактаби таҳсилоти умумии рақами 10-уми шаҳр муаллимаи ҳунаромӯзонӣ буд. Бо ифтитоҳи Коллеҷи ҳунарҳои мардумӣ, ки он бо ибтикори Пешвои муаззами миллат соли 2009-ум ба фаъолият шурӯъ кард, дар ин боргоҳи ҳунар ба кор оғоз намуд. Донишҷӯён се сол таҳсил менамоянд ва давоми ин муддат ҳамчун ҳунарманди асил омода гашта, метавонанд, ба маҳалли зисти худ ва ягон минтақаи мамлакат рафта, ба ҷавонон ҳунар омӯзонанд.

-Ба коллеҷ аз тамоми минтақаҳои кишвар, аз ҷумла шаҳру ноҳияҳои Душанбе, Кӯлоб, Қубодиён, Деваштич, Айнӣ, Хоруғ ва дигарҳо ҷавонону духтарон барои ҳунаромӯзӣ меояд, - мегӯяд муаллима. Худи ӯ бошад, чандин маротиба 30-40-нафарӣ духтаронро оид ба омӯзонидани кашидадӯзӣ, йӯрмадӯзӣ, сӯзанидӯзӣ, зардӯзӣ, гулдӯзӣ ва дӯхтани пироҳани миллӣ ҳунар омӯзонида, ба гӯшаву канори кишварамон гуселонидааст, ки имрӯз худ ба мардуми зодгоҳашон сабақ медиҳанд.

Алҳол бошад, ҳафт нафар дастпарваронаш дар арафаи хатмкуниву дувоздаҳ нафар дар курси дуюм таҳсил доранд. Барои ин бону ҳунарҳояш мероси авлодӣ аз модарбузургаш мебошад ва аз тифлӣ дар паҳлуи бибӣ нишаста, ботаҳаммулона ба матоъ захм мезад, гул мепартофту зардӯзӣ мекард. Борҳо бо дастранҷи заҳмати худ дар симпозиумҳо, намоишгоҳҳо иштирок намуда, сазовори баҳои баланди тамошобинон гаштааст. Вай иштирокчии рӯзҳои Тоҷикистон дар шаҳри Москваи Федератсияи Россия дар соли 2017 мебошад ва дар он ҷо ҳунарҳои ҷаззобу нотакрори мардуми тоҷикро муаррифӣ намудааст.

-Ба истиқболи ҷашни бузурги миллат-30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон баҳри ҷомеаи меҳнатии коллеҷ бинои нави замонавӣ бунёд намуда истодаанд, ки он дар арафаи таҷлили ин ҷашни фархунда ба истифода дода хоҳад шуд, - мегӯяд Дилором Атамова.

– Ин, албатта, нишони эътибори баланди Пешвои муаззами миллат ва роҳбарияти вилоят ба рушду такомули ҳунарҳои мардумӣ ва ба ин васила бо ҷои корӣ таъмин намудани шаҳрвандони кишвар, бахусус бонувон аст. Воқеан, бинои нави коллеҷ дар маҳаллаи Гули Сурхи шаҳр бунёд шуда истода, донишҷӯёни коллеҷ низ дар паҳлуи сохтмончиён истода, бо ҳунарҳои гаҷкорӣ, кандакорӣ ва дигарҳо ин биноро зебу оро дода истодаанд. Бинои ҳозираи коллеҷ, ба қавле, як қисми омӯзишгоҳи касбӣ-техникӣ буда, дар он донишҷӯён дар ду баст таҳсил мекунанд.

Бо итмом ёфтани бинои нави коллеҷ, ки аз се ошёна, хобгоҳ, ошхона иборат асту тамоми шароитҳо муҳайёст, таҳсили донишҷӯён дар як баст ба роҳ монда хоҳад шуд. -Ҳоло дар Коллеҷи ҳунарҳои мардумӣ бештар аз 400 нафар донишҷӯён таҳсил дошта, зиёда аз ҳафтдаҳ намуди ҳунарҳои миллӣ ба онҳо омӯзонида мешаванд,- мегӯяд Дилором Атамова. Беҳуда нагуфтаанд, ҳунарманд ҳар ҷо бувад арҷманд. Ва оне, ки соҳибҳунар аст, соҳиби сарват аст.

Рафоат МӮЪМИНОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее