December 2019

16 December 2019

НАГИРАД ДАР ҲАЛОВАТ ҚАНД ҶОИ ЛАЗЗАТИ АСАЛ!

Дар иҷрои вазифаву супоришҳои хизматиам бо намояндагони касбу корҳои гуногун, мутахассисони соҳаҳои мухталифи ҳаёти хоҷагии халқи вилоят вохӯрдаву суҳбату муошират намудаам. Ин навбат вохӯриам бо марди донандаи паҳлуҳои касби хеш – занбӯриасалпарвари соҳибмалака Абдуғанӣ Тошматов - сокини шаҳри Хуҷанд, иттифоқ афтод. Ин дӯстдори табиати зинда, шавқманду идомабахши кори накӯи гузаштагони миллати тоҷик наздик панҷоҳ сол инҷониб бо занбӯрпаварӣ шуғл дорад.

Вақте ӯ доир ба кору меҳнати занбӯрпарварӣ, усулҳои хоси ин амал, маҳбубият доштани ҷонзоти табиӣ - занбӯри асал, муносибати инсон бо табиат нақл намуд, худро дар олами мавсими гулу ҳусни баҳороғӯш эҳсос кардам: дар шохсарони гулбасари ниҳолони рангобаранг ҷонварони хурдакаки маҳинбол - занбӯрҳои серкору пурмашаққат паридаву нишаста, аз соғараки гулчаҳо гарди шифоӣ мечашанд, шаҳди гулҳоро бо худ мебаранд дар парвоз. Манзарае, табиате афсунбор.

Шаҳд ва бӯстони ҳақиқӣ

Барои ба роҳ мондани яке аз самтҳои ба мардуму ҷомеа пурнусрату манфиатбор – занбӯриасалпарварӣ, ривоҷу равнақ додани амали пурсавоб, истеҳсоли маҳсулоти ғизоӣ, шифоӣ ва аз ҷиҳати экологӣ тозаву муҷалло – асал Ҳукумати ҷумҳурӣ қонуни пурвусъати соҳавиро қабул намудааст ва имрӯз дар тамоми қаламрави кишварамон дар ҳаёт татбиқ гардидааст. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи занбӯриасалпарварӣ» муносибатҳоро дар соҳаи истеҳсоли маҳсулоти занбӯриасалпарварӣ, ҳифз, истифода ва афзоиши оилаҳои занбӯри асал, самаранок истифода бурдани онҳо барои гардолуд кардани растаниҳои энтомофилӣ, фароҳам овардани шароит барои афзун гардонидани маҳсулоти занбӯри асал, инчунин зироаткорӣ, таъмини кафолатҳои риояи ҳуқуқ ва манфиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқҳое, ки ба занбӯриасалпарварӣ машғуланд, танзим менамояд.

- Барои рушди соҳаи занбӯриасалпарварӣ аз ҷониби Пешвои муаззами миллат ва Ҳукумати кишварамон эътибори алоҳидаи ҳадафманду супоришҳои дахлдор равона гардида, шароитҳои мусоид фароҳам оварда шудааст, - гуфт дар суҳбат пири кор Абдуғанӣ Тошматов, - дастгириҳои Раиси вилоятамон буданд, ки мо занбӯриасалпарварон ба меҳнати пурмашаққат нерӯмандона камар баста, дар мазраи ҳаёту рӯзгор ҷойгоҳи худро дарёфтем. Ман бошам, касби бобоиву падариамро бо азму нияти нек идома дода, бо аҳли оила – фарзандону пайвандонам ба ин шуғли хоса меҳр бастам.

Дар зиндагӣ ба ҳарчӣ муваффақ шуда бошам, аз пайи ҳамин касб медонам. Фарзандонамро хонондам, соҳиби оилаву рӯзгор, хонаву дари обод намудам. Шукрона менамоям, ки имрӯз давлату Ҳукумати кишварамон барои занбӯриасалпарварон ва пешрафти ин соҳа имтиёзҳои зиёдеро фароҳам овардаанд, ки боиси ҳавасмандиву рӯҳбаландии мутахассисони соҳа мебошад.

Бо эҳсоси афзун иброз менамоям, ки занбӯриасалпарварӣ аз ҳама намуди андоз озод буда, ин тадбир рушди соҳа, меҳнати пурсамари асалчиёнро бозгӯй аст. - Асалро мо дар бозори дохилӣ ва минтақаҳои ҷануби кишварамон, дар ярмаркаҳои сернуфузи серхаридор пешкаш менамоем. Чунин ярмаркаҳо барои дарёфти харидорон басо муфиду зарурист, - суҳбатро идома дода, изҳор дошт А. Тошматов, - асалҳои маҳаллии мо сифати баланд, рангу ҷило, бӯи роҳатбахш, таъми гуворо доранд.

Табиати биҳиштӣ, гулу гиёҳҳои кӯҳӣ, боғоти сердолу дарахти мо шаҳду рангу бӯи шифобахш доранду занбӯрҳои асалро ба қавле ҳаме дар оғӯши хеш мекашанд, афсунбаранду шавқафзоянд. Занбӯрони асал дар табиат, маҳсули онҳо дар ҳаёти иқтисодиву иҷтимоӣ ҷойгоҳи хоси худро доранд.

Заминаҳои таъмини кафолат

 - Барои ҳаҷми маҳсулоти хушсифат ва афзун гардонидани оилаи занбӯри асал пеш аз ҳама харидорони аниқ санҷидашуда ва боваринок заруранд, - фикри худро тақвият дода гуфт А.Тошматов, - агар занбӯрпарварон донанд, ки барои асали истеҳсолшуда харидори аниқ ҳаст, онҳо ба таври боваринок, албатта миқдори оилаҳои занбӯр, яъне қуттиҳоро бештар мекунанд. Дар ин самт, ба масъалаи зотпарварӣ, хушзотии занбӯрҳои асал аҳамияти ҷиддӣ додан муҳим аст. Яъне ташкилу фаъолияти хоҷагиҳои зотпарварӣ ба мақсад мувофиқ мебошанд. Масалан, зотҳои карпатӣ, макфасти олмониро афзун карда, бо ин роҳ оилаҳои занбӯри асалро нерӯманду солим ва сермаҳсул намудан имконпазир мегардад.

Агар хоҷагии зотпарварии занбӯр ташкил гардаду тақсимоти оилаҳои занбӯри асал ба хоҷагиҳои деҳқонӣ, инфиродӣ ва оилавӣ дастрас карда шаванд, раванди устувори ин соҳаи муҳими ҳаёти кишоварзӣ, ҳифзи табиату растаниву долу дарахтони боғоти вилоят асоси муътамад мегирад. Бо ибораи дигар, зиёд кардани миқдори асалу сифати хуби оилаҳои занбӯрҳо аз ҳар ҷиҳат боманфиату мақсаднок маҳсуб меёбад. Албатта дар ин самт нақшу саҳми мутахассисони соҳаи занбӯриасалпарварӣ ва риояву нигоҳубини агротехникаи парвариши онҳо намоён мегардад.

- Ҳамчун асалчии собиқадор, ки таҷрибаи хуби ин соҳаро омӯхтаам, як чизро ногуфта наметавонам, - риштаи суҳбатро ба самти дигари заҳмати шавқмандони соҳа кашид А.Тошматов,- ин ҳангоми бо притсепҳои калони пури қуттиҳои занбӯр аз ҷое ба ҷое бурдан аст. Хеле кори хуб ва хурсандии занбӯрпарварон аз он аст, ки имрӯз дар роҳҳо кормандони Бозрасии давлатии автомобилӣ ва дигар сохторҳои мансуби роҳу роҳдорӣ барои бешикасту рехт кашонидани қуттиҳои оилаҳои занбӯри асал хеле дастгирӣ менамоянду хайрхоҳона мадад мерасонанд. Аз муносибату ёрмандиашон ҳамеша сипосмандӣ менамоем. Соҳаи занбӯриасалпарварӣ торафт такмил меёбад, навгониҳо амалан татбиқашонро меёбанд. Пештар, агар тариқи мошинҳои боркашон қуттиҳои вазнини оилаи занбӯрро 4 - 5 нафарӣ бардошта, болои нақлиёт монанд, акнун вагон - павилёнҳо ба маҷрои кор ворид шудаанд, ки онҳоро мошин бемалол, кашида, то мавзеъҳои даркорӣ, ҷойҳои сердарахту сербутта, алафҳои табииву киштшуда дар қаламрави вилоятамон мебарад. Ҳам занбӯр зарар намебинад, ҳам заҳмати асалчиҳо гаронӣ намекунад.

Баъзе мушкилотро бо чашми кам набинем

Ҳамсуҳбати ман, ки ба тақдиру пешрафти соҳаи асалпарварӣ ҷонсӯз асту ҳаргиз бетараф нест, дар идомаи гуфтораш чанд мушкилотро баён намуд. - Аввал, ин ки, - лаб ба гуфтор кушод Абдуғанӣ Тошматов, - пештар ҷамъияти матлуботи шаҳру ноҳияҳои вилоят, ҳамчунин ташкилотҳои маҳсулоттайёркуниву хариди маҳсулоти хоҷагии кишоварзӣ бо занбӯриасалпарварон хеле ҳамкории ҳадафмандона доштанд. Мо маҳсулоти худиро, яъне асалҳоро месупоридем ва баъди онро ташхис кардан мувофиқи сифаташ маблағи асалро пардохт мекарданд. Ин идораҳо ба маҳсулоти харидашуда ба сарбориаш арзиши муносибе монда, худ асалро содирот карда, бо лавозимоти зарурии соҳавӣ моро таъмин менамуданд.

Дар вилоятамон асали бисёре истеҳсол карда мешавад, вале барои содироти ин неъмати табиат тадбиру чораандешиҳои мушаххас амалӣ намегарданд. Барои содироти асал, масалан шахсан ман, ки 5 - 6 тонна асал дорам, барои ба дигар давлат фиристондан мушкилӣ мекашам, арзиши ҳамлу нақл ва бандубасти он, ҳуҷҷатгузориҳо наонқадар манфиатоваранд. Биноан, хуб мешуд, як сохторе ташкил шавад, ки харидорӣ ва бандубасти ба меъёру талаботи ҷаҳонӣ ҷавобгӯйро ба роҳ монад. Бинед, ба наздикӣ аз Федератсияи Россия талабгорон –харидорони асал омада буданд, онҳо ҳавасмандии хешро изҳор намуданд. Ин ҷо мушкилоте вуҷуд дорад: онҳо асали шифобахши моро бо ҳавсалаи калон мақбул донистанд. Аммо аз як занбӯрпавар ба миқдори зиёд - бист тонна, яъне асали якхеларо, ки бо ифодаи асалчиҳо онро «моно» мегӯянд, ин танҳо дар як ва ё ду занбӯрпарвари вилоят шояд бошад, дар дигарон ин хели асал камтар аст. Аз ин бармеояд, ки занбӯрпарвар барои истеҳсоли асали якхелаву ҳамтаъму ҳамрангу ҳамбӯй диққати ҷиддӣ доданаш зарур аст.

Мо технологияи занбӯриасалпарварӣ, сохторҳову тарзу тариқи гирифтани асалро таркиби якмаромиву якхелаи онро ҳатман риоя карданамон муҳим мебошад. Ин соҳибзаҳмату муътақиди занбӯриасалпарварӣ боз чанд мулоҳизаҳои хешро изҳор намуд, - хуб мешуд, дар қаламрави вилоят мағозаи махсуси фурӯши лавозимоти соҳаи занбӯрпарварӣ созмон ёбад.

Барои мубориза бар зидди бемориҳои занбӯриасал нуқтаҳои фурӯши дорувориву заҳрдоруҳо алҳол вуҷуд надоранд. Фаъолияти мутахассисони байтории соҳаи занбӯрпарварӣ дар сохтори кишоварзии вилоят хеле муҳим мебошад, зеро маслиҳату машварат ва тавсияҳои онҳо пешрафти корро таъмин мегардонанд. Охир, на ҳар доруворӣ ба иқлим ва шароити маҳал ва ё оилаи занбӯрҳо дуруст меояд! - Чуноне гуфтем, норасоии кадрҳо – мутахассисон боиси нигаронист. ,- суҳбатро ба интиҳо расонида гуфт занбӯриасалпарвари соҳибном.

- Мо бисёр омӯзишгоҳҳои касбиву ҳунармандӣ дорем, дар радифи дигар касбҳо хуб мебуд кадрҳои занбӯрпарвар омода карда, нозукиҳои ин касб, навгониҳо дар сатҳи баланди тахассусӣ омӯзонида шаванд. Шахсан худам ҷавонони маҳаллаамон, баъзе хешовандонро, ки шавқ ба ин амал доранд, касбамро, ҳунарамро, донишу таҷрибаамро бо дилу нияти нек омӯзонида истодаам.

Аз суҳбату гуфтору пешниҳодҳои ин марди соҳибҳунару соҳибтаҷриба амали нек, шавқафзои ҳусну табиату манзара, парваришгари атои Худованди карим занбӯрҳои шаҳдовар эҳсоси болиғ бардоштам, итминони комил дорам, ки Абдуғанӣ Тошматов бо аҳли оилааш, панҷ фарзандаш, ба хотири пешрафту нерӯманд гардонидани Ватани соҳибистиқлоламон содиқона, бо қобилияту малакаи пурманфиат азму суботашро боз ҳам суботкорона равона месозад.

Маъмурахон САМАДОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

ШИРИНИПАЗОН БА ПОЙТАХТ МЕРАВАНД

Cанаи 11 – уми декабри соли равон дар толори меҳмонхонаи «Суғдиён» - и шаҳри Хуҷанд озмуни вилоятии «Шириниҳои миллӣ ва муосир» баргузор гардид, ки дар он намояндагони 18 шаҳру навоҳии вилоят ширкат варзиданд.

Озмуни мазкур мутобиқи Амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Қарори Раиси вилоят Раҷаббой Аҳмадзода дар бораи ташкил ва гузаронидани озмуни «Шириниҳои миллӣ ва муосир» доир гардида, ба иштирокдорон аз рӯи ду бахш шириниҳои миллӣ ва муосир баҳогузорӣ карда шуд.

Сардори Раёсати кор бо занон ва оилаи Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд Хуршеда Хоҷазода қайд кард, ки ҳадаф аз баргузории озмуни мазкур ҳавасмандгардонии занону духтарон, ҷалби занони ҳунарманд, кадбонуҳои соҳибзавқ, эҳёи шириниҳои миллӣ, гиромидошти эҳтироми зан дар хонавода ва ҷомеа, баланд бардоштани маҳорати пазандагӣ, омода намудани духтарон ба ҳаёти мустақилона, тарбияи ҳисси зебоипарастӣ, дар доираи эълон шудани «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» мебошад.

Дар бахши «Беҳтарин ширинии миллӣ» ҷойи якум ба Дилноза Шокирова аз ноҳияи Ҷаббор Расулов, ҷойи дуюм ба Нигина Ярова аз шаҳри Бӯстон ва ҷойи сеюм ба Акбар Маннонов аз шаҳри Хуҷанд сазовор дониста шуданд. Дар бахши «Беҳтарин ширинии муосир» ҷойи аввал ба Мунира Ҳайдарова аз шаҳри Истаравшан, ҷойи дуюм Зиннатой Исмоилова аз шаҳри Конибодом ва ҷойи сеюм Муқаддас Холиқова аз ноҳияи Спитамен дода шуд. Ба ғолибон ва иштирокчиёни фаъол муовини Раиси вилояти Суғд Зайнура Азимӣ мукофотпулӣ ва туҳфаҳои хотиравӣ супурд.

Боиси қайд аст, ки озмун дар се давра маҳаллӣ, вилоятӣ ва ҷумҳуриявӣ доир гардида, нафароне, ки дар даври вилоятӣ беҳтарин дониста шуданд, роҳхати даври ҷумҳуриявӣ интизор аст.

Дилафрӯз ЁҚУБОВА,
омӯзгори МТМУ №16,
ноҳияи Бобоҷон Fафуров

Читать далее

ТАЪМИНИ ҲАДАФИ МИЛЛӢ

Cаломатӣ гавҳари бебаҳоест, ки ҳар як нафар бо масъулиятшиносии ҷиддӣ бояд баҳри эҳтиёт намудани он муносибат намояд. Бо мақсади таъмини сифат ва бехатарии маҳсулоти хӯрокворӣ, беҳтар намудани вазъи корҳои байторӣ, фитосанитарӣ, зотпарварӣ, тухмипарварӣ, назорат ва таъмини мусоидати хоҷагиҳои кишоварзии чорводорӣ бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти № 595 аз 29 декабри соли 2017 Кумитаи бехатарии озуқаворӣ таъсис дода шудааст. Дар вилоятҳо раёсатҳои Кумита баҳри амалигардонии мақсадҳои болозикр фаъолият доранд.

Чорабиниҳои саривақтӣ

Дар фасли баҳору тобистон эҳтимолияти ба касалӣ ё заҳролудшавӣ гирифтор шудани аҳолӣ меафзояд. Аз ин лиҳоз, дар давоми 11 моҳи соли ҷорӣ аз ҷониби Бахши назорати фитосанитарӣ, карантини растанӣ ва тухмии Раёсати бехатарии озуқаворӣ дар вилоят ба масъулин оид ба риояи талабот ва қоидаҳои карантини растанӣ як қатор корҳои фаҳмондадиҳиро амалӣ намуд.

Дар суҳбат ба мо сардори Раёсати бехатарии озуқаворӣ дар вилоят Аъзамҷон Валиев чунин гуфт:

- Бо фаъолияти пурсамари Раёсат санаи 29 –уми апрели соли 2019 аз бозори «Панҷшанбе» - и шаҳри Хуҷанд 9598 килограмм қулфинай - тути заминӣ аз нуқтаҳои фурӯш боздошта шуд. Маркази ташхиси бехатарии озуқавории Раёсат дар маҳсулоти аз фурӯш боздоштшуда касалии замбӯруғи пӯсиши кабудро, ки ба русӣ онро «голубая гниль» меноманд, ошкор намуд. Ин маҳсулот аз фурӯш гирифта, пурра несту нобуд карда шуд.

- Санаи 10 - уми майи соли 2019 бошад барои паҳн нагаштани ҳашароти зараррасони карантинӣ ва маҳсулоти пастсифат дар бозори «Панҷшанбе» аз ҷониби гурӯҳи кории Раёсати бехатарии озуқаворӣ дар вилоят рейд гузаронида, нисбат ба 4 нафар шаҳрванд протоколи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ тартиб дода шуд, - илова намуд мавсуф.

Фитосанитария ва тухмии сара

Аз ҷониби бахши Раёсат тӯли 11 моҳи соли ҷорӣ дар зиёда аз 55 ҳазор гектар майдони киштзор ва боғу токзори вилоят таҳқиқ ва чораҳои карантинӣ – фитосанитарӣ гузаронида шуд. Вобаста ба тозагӣ ва навъҳои тухмӣ бошад, дар 11 моҳи соли 2019 - ум 672 намунаи тухмӣ барои муайян намудани сифат ба бахши ташхисгоҳи тухмӣ дар вилоят пешниҳод гардида, дар 2300 гектар майдон назорати саҳроӣ доир гашт.

Ҳамзамон, барои пешгирӣ ва несту нобуд намудани ҳашаротҳои зараррасон ҳангоми ошкор кардани организмҳои зараррасон он бо истифодаи заҳрдору безарар (фумигатсия) гардонида мешавад.

Сертификати бехатарӣ ба полезиҳо

Бо фаро расидани мавсими маҳсулоти полезӣ намунаи харбуза, тарбуз, каду ва дигар маҳсулот низ аз ташхис гузаронида, минбаъд ба фурӯш бароварда мешаванд. Вобаста ба маҳсулоти полезӣ то имрӯз аз ҷониби кормандони Раёсат ҳолати аз тарафи аҳолӣ харидорӣ шудан ё ба фурӯш баровардани маҳсулоти полезии бесифат ё хатарнок барои саломатии инсон ошкор карда нашудааст.

- Ногуфта намонад, ки бозорҳои истеъмолӣ таҳти назорати қатъии марказҳои таъминоти бехатарии шаҳру ноҳияҳо қарор дошта, маҳсулоти озуқаворию кишоварзӣ бо сертификатҳои бехатарии маҳсулот таъмин карда мешаванд, - гуфт дар суҳбат Аъзамҷон Валиев.

Сифати маҳсулот чигуна аст?

Барои пешгирӣ намудани бемориҳои сирояткунандаи махсусан хавфноки ҳайвонот амсоли тоун ва гули чорвои хурди шохдор, сӯхтании сибирӣ, вабои сумдард, тоуни парранда, ҳорӣ ва ғайра аз тарафи мутахассисони Раёсат чорабиниҳои байторию зиддиэпизотӣ пурра ва барзиёд иҷро гардида, бемориҳои сироятӣ ба қайд гирифта нашудааст. Аз ин бармеояд, ки вазъи мӯътадили эпизоотӣ дар вилоят таъмин гардидааст. Чун назорат ва таъмини иҷрои талаботҳои байторию беҳдоштӣ ба монанди истеҳсол, коркард, интиқол, нигаҳдорӣ ва фурӯши маҳсулоти чорвою парранда зери назорати қатъии мутахассисони соҳа қарор дорад. Тӯли 11 моҳи соли равон дар озмоишгоҳҳои беҳдошти байтории бозорҳои шаҳру ноҳияҳо 293373 намунаи маҳсулотҳои озуқаворӣ аз ташхис гузаронида, маҳсулоти босифат ва ба талабот ҷавобгӯ бо сертификатҳои сифат таъмин карда шудаанд.

Бояд тазаккур дод, ки бинобар ҷавобгӯии талаботи байторию беҳдоштӣ набудан ва доштани хавф ба саломатӣ имсол тӯли 11 моҳ 376421 дона тухм, 2483 килограмм шир ва маҳсулоти ширӣ, 25934,2 килограмм маҳсулоти гӯштӣ ва узвҳои дохилии ҳайвоноту парранда ва 37484,3 килограмм маҳсулоти растанипарварӣ аз тарафи гурӯҳи корӣ ва мутахассисони Раёсат аз пешниҳод намудан ба аҳолӣ боздошт ва тибқи қоидаҳои муқарраргардида нобуд карда шуданд.

Аттестатсия, санад ва тарғибот

Дар ҳамин давр дар 2342 объекти таҳти назорати Кумита қарордошта аттестатсия гузаронида, онҳо бо аттестати байторию санитарии шароити истеҳсолӣ таъмин карда шудаанд. Дар 11 моҳи соли 2019 бинобар ҷой доштани камбудиҳо ва вайрон кардани талаботи қонун аз тарафи кормандони Раёсат 793 протоколи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ тартиб дода шуда, ҷарима ба маблағи умумии 131560 сомонӣ ба буҷети давлатӣ гузаронида шуд.

Доир намудани вохӯриҳо, корҳои фаҳмондадиҳӣ ва тарғиботӣ, инчунин баромадҳо тариқи васоити ахбори омма дар фаъолияти Раёсат мавқеи муҳим дошта, саривақт тибқи нақша гузаронида мешаванд. Фаъолияти пурсамари Раёсати бехатарии озуқаворӣ дар вилоят баҳри таъмини сеюмин ҳадафи миллӣ – амнияти озуқаворӣ нигаронида шудааст.

Улуғбек ХУДОЙБЕРДИЕВ,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

ЁДГОРИИ АҲДИ ҚАДИМ

Cаразм, яке аз марказҳои тамаддуни ҷаҳонӣ аҳамияти бузурги илмӣ, таърихӣ ва байналхалқиро доро мебошад. Ин яке аз ёдгориҳои аввалини мероси милливу ҷаҳонӣ дар Тоҷикистон ба шумор меравад. Дар ҷараёни мулоқот бо намояндагони зиёиёни кишвар, Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳор доштанд, ки дар соли 2020 - ум 5500 - солагии Саразм ҷашн гирифта мешавад ва имрӯз Тоҷикистон барои ин санаи таърихӣ омодагӣ дида истодааст.

Ёдгории қадимаи Саразм тирамоҳи соли 1976 кашф гардида, он дар 15 километр ғарбии шаҳри Панҷакент ва 45 километр шарқии шаҳри Самарқанд ҷойгир шудааст. Қобили қайд аст, ки шаҳраки Саразм қадимтарин ва кӯҳантарин ёдгории мардуми Осиёи Марказӣ буда, дар бораи маданияти кишоварзию шаҳрсозӣ ва ҳунармандии ниёгонамон башорат медиҳад.

Дар ин ҷо бештар иморатҳои маъмурӣ, ки то 100 - 106 метри мураббаъ масоҳат доранд, сохта шуда, атрофи онҳоро ҳуҷраҳои хоҷагӣ, растаҳои ҳунармандӣ иҳота намудаанд. Ин ҳамаро кӯчаву пасткӯчаҳои баъзан сангфарш ё регфарш аз ҳам ҷудо месозанд. Биноҳои истиқоматӣ бештар дар самти шимолу ғарбӣ ва биноҳои маъмурӣ дар самти ҷанубу шарқии Шаҳристон, дуконҳо ва устохонаҳои ҳунармандӣ бошанд, дар шафати биноҳои маъмурӣ ва кӯчаҳои марказӣ ҷой гирифтаанд.

Дар Саразм аломатҳои пайдоиши аввалин шаҳрҳоро мушоҳида намудан мумкин аст. Аз ҷумлаи биноҳои хушсохт, кӯчаҳои сангфарш, тақсимшавии ҷомеа ба табақаҳои иҷтимоӣ, ривоҷу равнақи босуръати тиҷорат, ба соҳаҳо ҷудошавии меҳнат, аз қабили кишоварзӣ, чорводорӣ, кулолгарӣ, маъданҷӯиву маъдангудозӣ, заршӯиву заргарӣ, бофандагиву ресандагӣ, чармгарӣ, коркарди чӯб, сангтарошӣ ва ғайраҳо, ки рукнҳои хоси маданияти шаҳрдорию шаҳрсозии осиёӣ мебошанд, дида мешавад.

Аслан таърихи пайдоиши Саразм худ аҷиб аст ва аз ин таърих дар Осорхонаи кишваршиносии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакии шаҳри Панҷакент метавон маълумот пайдо намуд. Бино ба иттилои намояндаи осорхонаи мазкур аввалин бозёфт ин табари биринҷӣ мебошад, ки аз ҷониби Ашӯралӣ Тайлонов, як чӯпони зода ва истиқоматкунандаи Саразми бостон, дарёфт шудааст, ки он воқеан аҷиб буда, сайёҳони хориҷӣ бештар ба он таваҷҷуҳ менамоянд. Паи бозёфту гуфтугӯҳо ва омадан ба ин осорхона ҳамин чӯпон мегӯяд, ки ман ҳам як бозёфт дорам. Ин ҳарфҳои ӯро Абдуллоҷон Исҳоқов олими шинохта, нахустин муҳаққиқи ёдгории Саразм мешунавад ва аввалин кашфиёти худро оғоз мекунад.

Дар осорхона барои нигоҳ доштани ёдгориҳои Саразм толори алоҳида ҷудо шудааст, ки он ҳама ашёву бозёфтҳо таъриху маданияти ин шаҳри қадимаро инъикос менамоянд. Тибқи иттилои Н.Худоёрова - сарвари Пойгоҳи бостоншиносии Панҷакент – Саразм, саразмиёни бостон дорои маданияти баланду руштёфтаи меъмории замони хеш будаанд. То имрӯз дар 14 мавзеи ёдгорӣ паҷӯҳиш гузаронида шуда, боқимондаҳои биноҳои истиқоматӣ, мазҳабӣ, маъмурӣ ва растаҳои ҳунармандӣ аз зери хоктӯдаҳо пайдо гардиданд. Гумон меравад, ки пеш аз оғози биносозӣ гурӯҳи муайяни «меъморон» лоиҳаи сохтмонро пешакӣ таҳрезӣ намудаанд. Бештар биноҳои маъмуриву мазҳабӣ тарҳи росткунҷаро дошта, дару тирезаҳои онҳо ба самти шарқу ғарб, яъне самти тулӯи офтоб нигаронида шудааст. Ин зайл биноҳо аз якчанд ҳуҷра ва баъзан як ва ду толори васеъ ва барҳаво иборатанд.

Дар маркази толорҳо оташкадаҳои даврашакл ва чоркунҷа бо умқи марказии начандон калон мавҷуданд. Атрофи оташкадаҳо бо деворчаи начандон калонҳаҷм, ки ҳамагӣ аз 6 то 10 сантиметр баландӣ ва 6 - 10 сантиметр вусъатдошта иҳота гардидаанд. Ховаршиноси маъруфи Бритониё Мери Бойс, таърихи пайдоиши ҷашнгирии Наврӯзро то ба 6000 сол пиндошта, дар ақидаи он аст, ки маросими мазкур пеш аз ҳама аз ибодат ба «оташ» - чун муқаддасоти ҳаёти инсонӣ оғоз мегардидааст. Чунин зайл оташкадаҳо аз ёдгориҳои аҳди қадими кишоварзии ҳамдавру ҳамзамони саразмиёни бостон дар ёдгориҳои Мундиғоқи Афғонистон, Шаҳри Сӯхтаву Теппаи Ҳисори Эрон, Пираки Балуҷистон, ёдгориҳои маданияти Анаву Намозгоҳтеппаи Туркманистони ҷанубӣ ва дигар мавзеъҳои бостонии Осиёи Марказӣ пайдо карда шудаанд.

Пас гумон меравад, ки ибодат ба «оташ» ҳамчун рамзи бузургдошти Хуршед ҳанӯз аз ҳамин давраҳо дар байни қабилаҳои аҳди қадими кишоварзӣ маълум буда, садсолаҳои минбаъда аз насл ба наслҳо гузашта, бо пайдоиши нахустдинҳо (зардуштия) ва нахустдавлатҳо бо тобишу ҷилои нав дар (ҳазорсолаҳои II-I-и қабл аз мелод) бо номи «ҷашни Наврӯз» пазируфта шудааст. Бино ба иттилои Н. Худоёрова дар самти ҳафриётҳои бостонӣ ҳафриётҳои бостоншиносӣ давоми соли 2019 бо назардошти таҷлили ҷашни Саразми бостонӣ аз моҳи март оғоз гардида, то моҳи октябри ҳамин сол идома ёфт.

Тибқи нақшаи мувофиқашуда бо Институти таъриху бостоншиносӣ ва мардумшиносии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон се гурӯҳи корӣ бо роҳбарии С.Бобомуллоев - доктори илмҳои таърих, директори осорхонаи бостоншиносӣ, бо ҳамроҳии А. Раззоқов ва Ш. Қурбонов ташкил ва гузаронида шуд. Ба ин гурӯҳҳо дигар мутахассисон Фарҳод Раззоқов, Б. Бобомуллоев, Одилҷон Отабоев ва дигарон низ ҷалб карда шуданд. Инчунин, давоми соли равон барои омӯзиши осори қадимаи шаҳраки Саразм олимону мутахассисони кишварҳои Франсия, Олмон, Россия, Ҷумҳурии Халқии Хитой тадқиқотҳо гузарониданд, ки дар натиҷаи он дарёчае, ки дар қадим шаҳраки Саразмро шодоб мекард, пайдо намуданд.

Ҳамчунин, ҳавзҳое, ки аз он саразмиён истифода мебурданд, муайян гардид. Дар давоми соли 2019 дар натиҷаи ҳамаи ҳафриётҳои гузаронидашуда 292 бозёфт ба қайд гирифта, дар китоби бақайдгирӣ ворид карда шуд. Аз ин шумора 81 нигора аз шаҳраки Саразми бостонӣ, 211 нигораи дигар аз Панҷакенти қадим ва Кӯктош бозёфт карда шудаанд. Мамнуъгоҳи таърихиву бостоншиносии Саразм дар масоҳати 47 гектар доман паҳн карда, аз ин 17 гектар масоҳати зериёдгорӣ ва боқимондаи он ҳудуди муҳофизатӣ мебошад. Атрофи он бо деворпанҷара иҳота шуда, бо маҳаллаҳои аҳолинишин ҳамсарҳад мебошад.

Таъкид кардан ба маврид аст, ки бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 21 – уми сентябри соли 2001 ёдгории Саразм ҳамчун Маркази ташаккули тамаддуни кишоварзӣ, ҳунармандӣ ва шаҳрсозии тоҷикон – «Мамнуъгоҳи таърихиву бостонии Саразм» эълон гардидааст.

Таҷлили ҷашни 5500 - солагии Саразм дар соли 2020 ҷашни аҳли башар аст, зеро ёдгорӣ аз соли 2010 дар Феҳрасти ёдгориҳои умумибашарии ЮНЕСКО ба қайд гирифта шуд. Панҷакенти қадим ёдгории шоҳроҳи Абрешим буда, ёдгории эталонӣ ба ҳисоб меравад. Таваҷҷуҳи сайёҳону меҳмонони дохиливу хориҷӣ ба ин ёдгориҳои сатҳи ҷаҳонӣ сол аз сол меафзояд.

Ҳамзамон, таваҷҷуҳи бостоншиносони хориҷӣ аз давлатҳои Фаронса, Россия, Чин, Олмон, Амрико низ хеле зиёд аст. Баҳри иҷрои дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон баҳри сазовор пешвоз гирифтани ҷашни 5500 - солагии Саразм корҳои ободониву созандагӣ дар ин минтақа хуб ба роҳ монда шудааст. Зимни сафари хизматӣ аз рафти корҳои сохтмонӣ дидан намудем. Тавре аён гардид, айни ҳол корҳои сохтмонӣ дар бинои осорхонаи замонавии таърихию кишваршиносӣ ва меҳмонхона дар мамнуъгоҳи таърихию бостоншиносии Саразм бомаром ҷараён дошта, дар иншоот корҳои хиштчинии ошёнаи 2 - юм ба итмом расонида, бетонрезии ошёнаи дуюм босуръат идома дорад. Ҳамчунин, барои сохтмони дуконҳои ҳунармандӣ, ки барои фурӯши маҳсулоти хунармандон дар ин мавзеъ ба нақша гирифта шудааст, корҳои лоиҳакашӣ дар арафаи анҷом аст.

Сохтмони дарвозаи мамнуъгоҳи Саразм бошад, идома дошта, айни ҳол корҳои арматурбандӣ ва бетонрезии таҳкурсӣ ба итмом расида, хиштчинии деворҳо рафта истодааст. Инчунин, дар роҳи автомобилгарди мамнуъгоҳи таърихию бостоншиносии Саразм мумфаршкунии қабати якуми роҳ ба итмом расида, дар ду шафати роҳ барои шинонидани дарахтони ороишӣ корҳо ҷараён доранд.

Масъулини соҳа имрӯз баҳри хубу хотирмон таҷлил намудани ҷашни таърихии Саразм аз тамоми имкониятҳои мавҷуда истифода бурда, корҳои сохтмониву ободониро дар сатҳи баланд ба роҳ монда, азм доранд, ки қадима будани миллати тоҷикро ба ҷаҳониён ба таври шоиста муаррифӣ намоянд.

Нодир ТУРСУНЗОДА,
Истамҷони НАҶМИДДИН,
«Ҳақиқати Суғд»
Хуҷанд – Панҷакент – Хуҷанд

Читать далее

ЖУРНАЛИСТОН ЗАБОНИ ХОРИҶИРО МЕОМӮЗАНД

Санаҳои 14-15 - уми декабр дар Маркази таълимӣ Бонки милии Тоҷикистон воқеъ дар шаҳри Гулистон бо ибтикори Ташкилоти ҷамъиятии “Гурдофарид” курсҳои интенсивии “English for journalist” баргузор гардид.

Таи ду рӯз барои намояндагони васоити ахбори омма тариқи баргузории дарсҳои индувидуалӣ, кор бо гурӯҳҳо, тамошои маводи визуалӣ ва аудиовизуалӣ омӯзиши забони англисӣ ба роҳ монда шуд. Дар рафти курси интенсивӣ рӯзноманигорон боз ҳам дар таҷриба тарзи дурусти суолу ҷавоб, навиштани маводи хурд дар мавзӯъҳои гуногун ва бозиҳои интерактивӣ омӯзиши худро тақвият бахшиданд.

Зимни суҳбат намояндаи ТҶ “Гурдофарид” Раҳбар Маҷидова изҳор дошт, ки ҳадаф аз баргузории чунин дарсҳо бештару беҳтар намудани сатҳи забономӯзии журналистон мебошад.

- Се сол инҷониб дар доираи лоиҳаи “English for journalist” 30 нафар журналистони қаламрави вилоят ба курсҳои омӯзиши забони англисӣ фаро гирифта шуда, дар оянда низ нақша дорем, ки чунин ҳамкориҳоро боз ҳам тақвият бахшем, -мегӯяд ӯ. 

Бино ба гуфти яке аз шунавандагони ин курс Замира Каримова омӯзгорон раванди дарсҳоро басо шавқовару ҷолиб ба роҳ монда,  рӯзноманигор тариқи методҳои гуногун таҷриба андӯхта, забономӯзии худро беҳтару мукамал менамоянд. Давоми ду рӯз аз дарсҳои интенсивии мазкур бардоштҳои хуб гирифтем.  

Бино ба иттилои намояндагони лоиҳаи мазкур чунин дарсҳои интенсивӣ минбаъд низ ташкил хоҳад шуд.

Сурайё Ҳакимова,
Маъмурахон Самадова

On December 14-15, National Bank Education Center in Guliston hosted journalists of “English for Journalist Program” for Intensive course. The project is implementing by the Public Organization “Gurdofarid”.

The English language training was organized for media representatives for two days through interactive classes, group works, visual and audiovisual content. During the intensive course, the journalists enhanced their practice by asking the right questions and answers, writing small articles on various topics, and interesting games.

Zamira Karimova says: Today we participate in the intensive course, where we enhance speaking only English, have a lot of exercises and our teachers used as many interactives methods as possible to attract us to be more fluent and to improve our vocabulary and speaking skills.

During the conversation the representative of PO “Gurdofarid” Rahbar Majidova stated that the purpose of such lessons is to improve the language

The English for Journalist program is open to all journalists who work in Sugd region. Every year 30 journalists are supported to study English free of charge.

 

Читать далее

14 December 2019

Иштироки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар Анҷумани ХIII Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон

13 декабр дар Кохи Борбад таҳти раёсати Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Ҳизби  Халқии Демократии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Анҷумани 13-уми Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон бо иштироки 1917 вакил аз тамоми шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ баргузор гардид.

Дар анҷумани навбатии ҳизб як қатор масъалаҳо вобаста ба фаъолияти он дар панҷ соли охир ва барномаю нақшаҳои корӣ дар давраи омодагӣ ба интихоботи оянда ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва маҷлисҳои маҳаллии намояндагони халқ баррасӣ шуданд.

Читать далее

13 December 2019

Мубодилаи барқияҳои табрикии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ва Амири Давлати Қатар Шайх Тамим бин Ҳамад Оли Сонӣ

Имрӯз миёни Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Амири Давлати Қатар Шайх Тамим бин Ҳамад Оли Сонӣ ба муносибати 25-умин солгарди барпо намудани робитаҳои дипломатии ду давлат мубодилаи барқияҳои табрикӣ ба амал омад.

Дар барқияи табрикии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба унвони Амири Давлати Қатар Шайх Тамим бин Ҳамад Оли Сонӣ омадааст:

Читать далее

Авҷи корҳои созандагӣ дар иншооти ҷашнӣ

Баҳри дар сатҳи баланд таҷлил намудани ҷашни бузурги миллат 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Панҷакент корҳои созандагиву бунёдкорӣ босуръат ҷараён доранд. Бино ба иттилои масъулини мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳр мувофиқи нақшаи чорабиниҳо дар миқёси шаҳр сохтмону азнавсозии беш аз 461 биною иншооти гуногун ба нақша гирифта шудааст.

Айни ҳол то санаи якуми декабри соли равон 144 иншоот, аз ҷумла қасри фарҳанг, меҳмонхона, бинои иловагии беморхонаи марказӣ ва таваллудхонаи шаҳрӣ, бунгоҳҳои тиббӣ, муассисаҳои томактабӣ ва таҳсилоти миёнаи умумӣ, гулгаштҳо, толорҳо ва майдончаҳои варзишӣ, марказҳои савдову хизматрасонӣ, коргоҳҳои истеҳсолӣ мавриди баҳрабардорӣ қарор дода шуданд.

Ҷоиз ба зикр аст, ки дар зебогиву ободонии шаҳр саҳми соҳибкорони маҳаллӣ низ зиёд аст. Бо ҷалби соҳибкори маҳаллӣ Р.Расулов сохтмони хонаи истиқоматии шашошёна дар кӯчаи Сиёвуш аз ҷониби ҶДММ “Широз” сохтмони корхонаи хурди маҳсулоти ширӣ дар мавзеи “Қавола” сохта, ба истифода додани корхонаи мурғпарварӣ барои 8 500 сар мурғ аз ҷониби соҳибкор И.Абулҳаннонов ва дар деҳаи Баракат бунёд гаштани коргоҳҳои дӯзандагӣ, бандубасти меваи хушк ва ҳавзи моҳипарварӣ самараи даврони Истиқлолият мебошанд.

Давоми ду соли охир дар ҳудуди шаҳри Панҷакент беш аз 200 иншооти таъиноти гуногун сохта, ба истифода дода шуданд. Зимни сафари хизматӣ ба ин шаҳр аён гардид, ки корҳои созандагиву бунёдкорӣ дар маркази шаҳр ва ҷамоатҳои деҳоти он босуръат ҷараён доранд. Бино ба иттилои раиси Ҷамоати деҳоти Халифа Ҳасан Э.Тӯхтаев дар ҷамоат беш аз дувоздаҳ иншооти гуногуни хизматрасонии маишӣ бо ибтикори соҳибкорони маҳаллӣ сохта, ба истифода дода шуда, дар дигар иншоот корҳои сохтмонӣ босуръат ҷараён дорад. Бо ибтикори соҳибкори маҳаллӣ Муҳаммад Суюшов дар деҳаи Шӯрча ва соҳибкори дигар Меликов дар деҳаи Обшорон коргоҳи коркарди қуму шағал, коргоҳи дӯзандагӣ, сартарошхона дар деҳаи Кабудсанг, кофтани чоҳҳои амудӣ, марказҳои хизматрасонӣ дар деҳаҳои Хамиртеппа, Суфиён ва сохтмони чаҳор синфхонаи иловагӣ дар назди мактаби таҳсилоти миёнаи умумии рақами 17 – уми деҳаи Зебон аз ҷумлаи иншооти ҷашнӣ ба ҳисоб мераванд.

Ҳамчунин, аз ҷониби соҳибкори дигар Бобоҷон Бадалов дар деҳаи Шӯрча хонаи саломатӣ сохта, мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифт. Дар деҳаи Наврӯзтеппа бошад, сокинони деҳа се синфхонаи иловагиро барои таълиму тарбияи насли наврас ба истифода додаанд.

Инчунин, бо дастгирии соҳибкорон ва аҳолии ҷамоат кофтани чоҳҳои амудӣ барои обёрӣ намудани заминҳои ташналаб ва бо оби ошомиданӣ таъмин кардани худи сокинони деҳаҳои Хамиртеппа, Шӯрча, Сӯфиён ва Кабудсанг ба роҳ монда шуда беш аз 5 чоҳи амудӣ кофта шудааст, - илова намуд Э.Тӯхтаев.

Тибқи иттилои раиси Ҷамоти деҳоти Сӯҷина Шаҳло Абдураҳмонова давоми соли равон 6 иншоот сохта, мавриди истифода қарор дода шуда, дар боқимонда иншооти ҷашнӣ корҳо хуб ҷараён доранд.

Аз ҷумла бо кӯшишу ғайрати ҳамаҷонибаи соҳибкор Б.Шамсиев дар деҳаи Сӯҷина Маркази хизматрасонӣ бо фарогири 5 ҷойи нави корӣ сохта, мавриди истифода қарор гирифт.

Бино ба гуфти номбурда аз ҷониби соҳибкор Самарҷон Эшов сохтмони маркази хизматрасонӣ иборат аз ду ошёна, чойхона ва тарабхона, аз ҷониби Каромат Турсунова сехи дӯзандагию атласбофӣ сохта шуда истодааст. Дар ҳудуди ҷамоат бунёди 10 маркази савдо ва хизматрасонӣ ба нақша гирифта шуда, то ҳол 3 тои он ба пуррагӣ мавриди истифода қарор гирифт. Роҳи байни деҳаҳо шағалпӯш гардида, дар деҳаи Қумсой бо ташаббуси мардуми ба сафари Ҳаҷ номнавис гардида 5 километр роҳ мумфарш ва як сартарошхонаи замонавӣ барои сокинон дари худро боз намудааст. Ҳамчунин, сохтмони як қатор иншооти иҷтимоиву фарҳангӣ ва хизматрасонии маишӣ ба нақша гирифта шуда, он марҳала ба марҳала сохта, мавриди баҳрабардорӣ қарор мегирад, - илова намуд Ш. Абдураҳмонова.

- Сокинони меҳнатқари- ни шаҳри Панҷакент дастуру супориш ва ҳидоятҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро ҷиҳати вусъат бахшидани корҳои ободонию созандагӣ ба истиқболи сазовори ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 5500 - солагии Саразми бостонӣ сармашқи кори худ қарор дода, бо рӯҳияи баланд баҳри саҳм гузоштан дар пешрафти кишвари азиз талош доранд.

Нодир ТУРСУНЗОДА,

Истамҷони НАҶМИДДИН,

“Ҳақиқати Суғд”

Хуҷанд - Панҷакент – Хуҷанд

Читать далее

МАСЪУЛИЯТ ДАР ҶОДАИ ТАЪЛИМ

Таҳким бахшидани иқтидори илмии кишвар, ҷорӣ кардани ихтироот дар истеҳсолот, устувор гардонидани пояҳои моддиву техникии муассисаҳои таълимӣ, баланд бардоштани сифати таълим дар ҳамаи зинаҳои таҳсилот, ҷалби боз ҳам васеи истеъдодҳои ҷавон ба омӯзиши технологияҳои муосир ва корҳои эҷодиву техникӣ вазифаи муҳимтарини соҳаи илму маориф мебошад. Дар иҷрои вазифаҳои соҳавӣ ва дастуру супоришҳои Ҳукумати мамлакат масъулини шуъбаи маорифи ноҳияи Ашт кадом корҳоро ба иҷро расондаанд? Ҷараёни зимистонгузаронӣ дар муассисаҳои ноҳия чӣ гуна сурат мегирад? Бо ин ва дигар масъалаҳои соҳа суҳбате доштем бо мудири шуъбаи маорифи ноҳияи Ашт Муяссар Ҳайдарзода.

- Қаблан Шумо ва шогирдонатонро бо муваффақияти навбатӣ - соҳиб шудан ба унвони ифтихории «Шоҳҷоиза» - и даври вилоятии озмуни ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ...» ва ба даст овардани ғолибият дар олимпиадаи даври ҷумҳуриявӣ ва байналмилалии соли таҳсили 2018 - 2019 шодбош мегӯем.

- Ташаккур, боиси хурсандист, ки ҳамасола омӯзгорону толибилмони муассисаҳои таълимии ноҳия дар озмуну олимпиадаҳои фаннию номӣ иштирок карда, ғолибият ба даст меоранд ва шаъну шарафи Ватани азизро боло мебардоранд. Мақоми баланди ифтихорӣ - «Шоҳҷоиза» - ро соҳиб шудани омӯзгори фанни забон ва адабиёти муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии № 13 - уми ба номи Камоли Хуҷандии ноҳияи Ашт Моҳрӯ Қурбонзода дар озмуни ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ...» ба хурсандии маорифчиён шодии бештаре зам кард. Қайд бояд намуд, ки ҳарчанд Моҳрӯ мутахассиси ҷавон аст, аммо бо истеъдоди баланди суханофаринии худ тавонист байни ҳамагон маҳбубият пайдо намояд. Ҳамчунин, иштироки фаъоли муаллимону мураббиён дар озмунҳои «Мураббии сол», «Мутахассиси ҷавони сол», «Омӯзгори сол» назаррас буда, иштироки мураббияи МДТТ № 12 Мастона Назарова дар даври вилоятии озмуни «Мураббияи сол» боиси ба дараҷаҳои баланди комёбӣ расидани маорифчиёни ноҳия гардид.

Боиси хушнудист, ки агар дар соли таҳсили 2017 - 2018 - ум хонандагони болаёқати муассисаҳои таълимии ноҳия дар олимпиадаҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявӣ соҳиби 6 медал гашта бошанд, соли таҳсили 2018 - 2019 - ум онҳо соҳиби 14 медал шуданд. Ҳамчунин қайд бояд кард, ки дар озмуни вилоятии телевизионии «Тараннуми Ватан» хонандаи синфи 10 - уми Литсейи №2 - юм Шаҳлои Шамсиддин ғолиб дониста шуд. Зиёда аз ин давоми соли таҳсил омӯзгорону муҳассилини ноҳия дар озмунҳои вилоятии «Забондони беҳтарин», «Эссеи беҳтарин» ва «Иншои беҳтарин» иштирок карда, ба гирифтани ҷойҳои дуюму сеюм мушарраф гардиданд, ки туҳфаи беҳтарин ба ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии кишвар аст.

- Аз ҷашни таърихӣ сухан гуфтед. Омодагии маорифчиён дар ин самт дар кадом поя қарор дорад?

- Бо хурсандӣ бояд иброз намоям, ки дар ояндаи наздик мактабиёни муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии № 7 - уми деҳаи Бободархони Ҷамоати деҳоти Понғоз дар синфхонаҳои тозаю барҳаво ва муҷаҳҳазонидашуда бо воситаҳои техникӣ таҳсил хоҳанд кард. Бинои муассиса дар ҳолати садамавӣ қарор дошта, барои таҳсили мактабиён монеа эҷод мекард.

Сохтмони бинои нав моҳи апрели соли 2018 оғоз ёфта, алҳол сохтмончиёни ҶДММ «Сабрина» - и шаҳри Ваҳдат ҷидду ҷаҳд ва талош бар он доранд, ки сохтмони биноро ҳарчӣ зудтар бо сифати баланд ба анҷом расонанд. Боиси тазаккур аст, ки маблағгузор барои сохтмони муассисаи таълимӣ фонди рушди Арабистони Саудӣ ба шумор рафта, он барои 240 нафар хонанда пешбинӣ шудааст.

Ҳамчунин, сохтмони бинои нави муассисаи таълимии № 25 - уми Ҷамоати деҳоти Ашт низ, ки дар ҳолати садамавӣ қарор дошт, аз ҷониби ҶДММ «ТиСМ» оғоз ёфта, корҳои бетонрезӣ дар мавзеи сохтмон бомаром ҷараён доранд. Умед бар он мебандем, ки сохта, мавриди истифода қарор гирифтани бинои нави таълимӣ барои донишомӯзии толибилмон ва баланд бардоштани сатҳу сифати таълим мусоидат хоҳад кард.

- Пойдевори нахустин дар таълиму тарбияи кӯдак дар кӯдакистону боғча гузошта мешавад. Оё муассисаҳои томактабӣ дар ноҳия кофӣ ҳастанд?

- Муаммои асосии соҳаи маориф кифоя набудани муассисаҳои томактабист. Ҳарчанд алҳол дар ҳудуди ноҳия 14 муассисаи томактабӣ, аз ҷумла як кӯдакистони хусусӣ бо номи «Фарангис - 2003», ки дар Ҷамоати деҳоти Ифтихор амал менамояду бо иқдоми соҳибкор Муродалӣ Тағоймуродов сохта, ба истифода дода шудааст, бо таълиму тарбияи насли наврас машғул мебошад, аммо талаботи мардум хеле зиёд аст. Дар муассисаҳои томактабӣ дар 74 гурӯҳ 2125 тарбиятгиранда аз неъматҳои даврони соҳибистиқлолӣ бархурдор бошанд ҳам, 450 кӯдаки синни томактабӣ дар навбат меистанд.

Барои бартараф намудани ин ҳолат соҳибкоронро зарур аст, ки камари ҳиммат банданд ва дасти сахо кушода, барои меҳнатдӯсту ватандӯст, меҳрубону меҳанпараст ба воя расидани фарзандони мардум кӯшиш намоянд, иқдоми хайрро пеша намуда, дар сохтмони бинои кӯдакистонҳо саҳмгузор бошанд. Бо сохта ба истифода додани боғчаю кӯдакистонҳо муаммои муроҷиати зиёди шаҳрвандон барои ҷойгир намудани кӯдакони синни боғчарав ва таъсиси муассисаҳои хусусӣ аз байн рафта, барои пешрафти соҳа мусоидат хоҳад кард.

Боиси хурсандист, ки кумитаи волидон аз суханони Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиҳати диққати ҷиддӣ додан ба зиёд намудани шумори муассисаҳои томактабӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид баҳри рушди қобилияти зеҳнии кӯдакон илҳом гирифта, бинои масҷидро дар Ҷамоати деҳоти Меҳробод таъмиру азнавсозӣ намуданд ва имрӯз наздик 60 нафар кӯдаки синни боғчарав дар кӯдакистони №5 - и «Лола», ки Моҳира Назирова сарвариашро ба уҳда дорад, тарбия мегиранд.

- Муассисаҳои таълимии ноҳия давраи зимистонро чӣ гуна паси сар хоҳанд кард?

- Маорифчиёни ноҳия аз сардиҳои фасли сармо парвое надоранд. Зеро ҳам муассисаҳои таълимӣ ва ҳам муассисаҳои томактабӣ аллакай аз оғози моҳи май ба ин давр омодагии ҳамаҷониба дидаанд.

Эҳтиёҷоти муассисаҳои таълимии ноҳия дар даври тирамоҳу зимистони солҳои 2019 - 2020 - ум 518 тонна ангишт ва 810,7 мукаабметр ҳезум буда, алҳол дар анборҳои муассисаҳои таълимӣ 532 тонна ангишт ва 872,7 мукаабметр ҳезум захира гардидааст. Дар муассисаҳои таълимию томактабӣ тирезаҳо пурра шишабандӣ шуда, таҷҳизоти гармидиҳӣ дар ҳолати корӣ қарор доранд, дар синфхонаю утоқҳои фаннӣ ва гурӯҳҳо ҳароратсанҷ гузошта, барои ҳифзи ҳаёти кӯдакону наврасон чораҳои бехатарӣ аз сӯхтор андешида шудаанд.

- Мушкилоти соҳаи маорифи ноҳияро дар чӣ мебинед?

- Барои пешбурди фаъолияти муассисаҳои томактабию таълимии ноҳия сари вақт аз таъмир баровардани бинои муассисаҳо, бо мизу курсӣ ва таҷҳизоти зарурӣ пуррагардонии синфхонаҳои ба тариқи ҳашар пӯшидашуда, бо аёнияти замонавӣ ва маводи варзишию омодагии ибтидоии ҳарбӣ, бо асбобҳои мусиқӣ ва дигар маводи зарурӣ таъмин намудани синфхонаю озмоишгоҳҳои муассисаҳои таълимӣ, ҳамчунин бо компютерҳои замонавӣ таъмин намудани муассисаҳо ва ташкили мактаби хонандагони болаёқат дар маркази ноҳия дар мадди назари масъулини соҳа қарор дорад.

Мусоҳибон:

Шоира САЛИМОВА,

Улуғбек ХУДОЙБЕРДИЕВ

«Ҳақиқати Суғд»

Хуҷанд - Ашт – Хуҷанд

Читать далее

ЛИБОС – ИНЪИКОСИ ФАРҲАНГИ ҲАР ФАРД

Либос баёнгари фарҳанг буда, дар ҳар минтақа урфу одат ва тарзи либоспӯшӣ фарқ дорад. Фарҳанги либоспушӣ дар ҷомеа мақоми муҳим дошта, олами маънавии шахсро нишон медиҳад. Ҳарчанд аз фарҳанги либоспӯшӣ тавассути воситаҳои ахбори омма зиёд гуфтаанду мегӯянд, аммо то ҳанӯз чунин камбудӣ дар байни ҷомеа дида мешавад. Ҳар миллат вобаста ба худ урфу одат ва завқи либоспӯшӣ дорад ва он ба таври бояду шояд риоя гардад.

 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо дар суханрониҳои худ нисбат ба зиёд гардидани бегонапарастӣ ва тақлидкорӣ дар либоспӯшӣ байни занону духтарон сухан гуфтаанд. Махсусан, иброз дошта буданд, ки «халқи мо аз қадим либосҳои зебои занона дошт ва ҳеҷ гоҳ сиёҳпӯш набуд. Дар суннати анъанавӣ низ сиёҳпӯшӣ раво нест. Ба ҳамагон маълум аст, ки ҳатто либоси мотамии мардуми мо сиёҳ нест. Аммо баъзе занону духтарони тоҷик сиёҳпӯшӣ карда, таърих ва моҳияти ин тарзи либоспӯширо намедонанд”.

Солҳои охир пӯшидани сатр аз ҷониби духтарон ва занон мӯд гашта бошад, масъалаи дигар аз ҳад гузаштан дар пӯшидани либосҳои аврупоии ғайритоҷикона аз ҷониби ҷавонон мебошад. Ин раванд низ бегонапарастӣ буда, ба таҳкими рукнҳои фарҳанги миллӣ таъсири манфӣ мерасонад. Бояд ҳамавақт дар либоспӯшӣ чорчӯбаи маънавию ахлоқӣ нигоҳ дошта шавад. Аз ин лиҳоз бо мақсади пешгирии раванди бегонапарастӣ дар ҷомеа, махсусан байни ҷавонон, бо мутахассисони соҳа ҳамсуҳбат гардидем.

Мудири шуъбаи дин, танзими анъана ва ҷашну маросими мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоят Сӯҳроб Рустамзода гуфт, ки суннатҳои либосдӯзию либоспӯшии тоҷикон дорои мазмунҳои фарҳангию иҷтимоӣ ва эътиқодӣ мебошанд. Аҷдодони мо аз азал зинаҳои рушду тараққиёти ниёгони мардуми тоҷикро аз даврони бостон то ба имрӯз ба мо оварда расондаанд. Либосҳои анъанавии мардуми тоҷик имрӯз низ дар шаҳру навоҳӣ ва деҳот истифодаи васеъ доранд. Имрӯз бо тараққиёти замон ҷомеа вобаста ба шинохту маърифати зиндагӣ барои худ шакли муайяни либосро интихоб менамоянд. Вале солҳои охир баъзе нафарон, хосатан ҷавонон ба тақлидкорӣ рӯ оварда, ба ҷои донишомӯзӣ, ба тарзи либоспӯшии ғарбиён тақлид намуда истодаанд, ки он аз як ҷониб ба паст гардидани ахлоқ дар ҷомеа боис гардад, аз тарафи дигар, натиҷаи тарбияи нодуруст дар оила ва беаҳамиятии волидон аст. Ин ҳолат хеле ташвишовар буда, аз як тараф насли ҷавони имрӯза суннату анъанаҳои аҷдодиро ба ояндагон расонда наметавонанд. Аз ин рӯ, бояд имрӯз дастаҷамъона бо аҳли ҷомеа корбарӣ намуда, пеши роҳи ин гуна таассубкорӣ гирифта шавад. Бобати ин масоили рӯз мутахассисон ва намояндагони шуъбаи дин, танзим анъана ва ҷашну маросими шаҳру навоҳии вилоят пайваста вохӯриҳо гузаронида, барои гирифтани садди роҳи чунин амалҳо бо аҳли оилаи онҳо корҳои фаҳмондадиҳӣ мегузаронанд.

Қайд кардан бамаврид аст, ки дар ҳар минтақа ва ҳар маврид бо либоси ба он муҳит муносибу мувофиқ ба бар намудан нишони маданият ва одобу ахлоқ буда, он набояд ба таври манфӣ ба дигарон таъсир расонад. Зикр намудан ҷоиз аст, ки дар баъзе минтақаҳои шаҳру навоҳии вилоят, аз он ҷумла Кӯҳистони Мастчоҳ, Панҷакент, Деваштич, Мастчоҳ аз азал тарзи бастани рӯймол ва пӯшидани либосҳои бахусус занона аз анъанаҳои ниёгони аҷдодонашон буда, онро мардуми ин минтақа то имрӯз давом дода истодаанд.

Сабаби дигари бастани рӯймолро мардуми ноҳияҳои дурдаст асосан ҳимоя аз фаслҳои сармову гармо медонанд. Хосатан мебоист имрӯз дар ҷомеа падару модарон низ либоспӯшии фарзандонро назорат намоянд. Сабаби таассубкории ҷавонон, бештар аз беаҳмияти волидон дида мешавад ва бояд падару модарон ва шахсони масъулияти тарбияи онҳоро ба уҳдаи хеш гирифт, нагузоранд, ки фарзандонашон фарҳанги либоспӯшии кишварҳои хориҷаро азхуд созанд. Имрӯз либосҳое, ки занҳо ба бар мекунанд, бояд ба фарҳанги миллии тоҷикона ҷавобгӯ бошад. Яке аз сабабҳои аз байн рафтани ин суннати аҷдодӣ пешравии ҷомеа ва тарақиёти илму техника бошад, аз тарафи дигар аз надонистани фарҳанг ва урфу одатҳои анъанавии тоҷикон дар миёни занону духтарон аст.

Р. Неъматзода, сокини шаҳри Хуҷанд: - Дар кӯчаҳои шаҳри азизамон қадам мезанему ҷавонзанону духтарони пироҳани атласу адрас ба баркардаро дида, аз ҷилои ҳафтранги рангинкамони он, ба тан зебандагиаш ва тарзи устодонаву моҳирона дӯхта шуданаш дар диламон як навъ эҳсоси ифтихор аз фарҳанги миллӣ ҷӯш мезанад. Барҳақ, байни сокинони кулли сайёра мардуми тоҷик дар фарҳанги либоспӯшӣ, озодагӣ, тарзи хоси либоспӯшӣ мавқеи хосае доранд. Дар шаҳрҳои муқаддаси Макка ва Мадина будам, дар он ҷо ҳини зиёрати Каъба бо намояндагони мардуми олам рӯ ба рӯ шудам. Тамоми мардумони дунё тарзу усули хоси либоспӯшии худро доранд, вале мардуми тоҷик дар назарам бо чеҳраҳои пурнуру хандону зебо, пероҳанпӯшии базеб фарқ доштанд. Азбаски Тоҷикистон Ватани ман аст, шояд аз меҳри беандозаи ба сарзамини худ доштанам чунин меандешам. Вале чандин нафарон, намояндагони халқиятҳои мухталиф, аз ҷумла бонувони турку араб, ҳиндустониву покистонӣ, афғониву эронӣ ва африқоӣ, ки бо онон дӯстӣ пайдо намудам, гуфтанд, мардуми тоҷик зебову хубу меҳрубон ва фарҳанги либоспӯшиашон наҷиб аст.

Вале сад таассуф, ки бархе аз бонувони мо бегонапарастӣ намуда, ба мардуми дигар халқиятҳо, аз ҷумла араб таассуб мекунанд. Дар як вохӯрӣ раиси Шӯрои уламои дини вилоят Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода зикр карданд, мардуми худи мамолики арабзабон, ки бештар аз бист давлат мебошанд, тарзи либоспӯшии алоҳида - алоҳида доранд. Пас, чаро бо ифтихор аз фарҳангу тамаддуни худ, аз матоъҳои дар ҷаззобӣ дар ақсои олам нотакрори миллии худ атласу адрас ва чакан пероҳан напӯшем? Мо, бонувон масъулем, ки барои ояндагон анъанаҳои неки фарҳангу тамаддуни ниёгонамонро бояд ба мерос гузорем.

Холаи Мубораки 80 сола мегӯяд, ки барои эҳё ва рушди мероси фарҳанги миллӣ ва баланд бардоштани маданияти либоспӯшии ҷавонон мо, барин шахсони рӯзгордида бояд ба атрофиён таъсир расонем. Имрӯз дар ҷомеа баъзе ҷавондухтаронро дидан мумкин аст, ки тамоман тоҷик будани худро фаромӯш карда, ниҳоят бо либосҳои танг ба кӯча мебароянд. Вале имрӯз ҷавонон чунон худро ҳамадону пешрафта ҳис менамоянд ва баъзан ба сухани калонсолон гӯш намеандозанд. Фикр мекунам, ки оқибати чунин либоспӯшӣ дуруст нест ва бо ин рафторашон фарҳанги бегона ва ахлоқу одоби ғайритоҷиконаро тарғиб мекунанд. Дар маркази шаҳрҳо низ дар баробари либосҳои аврупоӣ либосҳои миллӣ мавқеи худро нигоҳ доштаанду аммо як андоза дар шаклу сохтор ва тарзи дӯхти онҳо тағйирот ба вуҷуд омадаанд. Имрӯз пӯшидани шими дарида дар байни ҷавонон одат шудааст. Як замон кас шарм мекард, ки бо либоси тангу сӯрохдошта ба кӯча барояд. Ҳоло акси ҳолат шудааст. Ҷавонон шимҳои махсус сӯрохдоштаро барои гӯё муд буданаш мепӯшанд. Ба ҷои ҳифз намудани анъанаву фарҳанги миллӣ худамон фарҳанги бегонаро тарғиб менамоем. Илова бар ин дар асоси либосҳои миллӣ сару либоси замонавӣ эҷод шудаанд, ки он, бегуфтугӯ, идомаи анъана вобаста ба шароити ҷаҳонишавӣ мебошад.

Бино ба гуфтаи омӯзгори мактаби таҳсилоти миёна № 18 - уми шаҳри Хуҷанд Ҳабиба Рустамова имрӯз моро зарур аст, ки ҷавононро дар рӯҳияи ватандӯстӣ, ҳифзи анъанаҳои миллӣ, мубориза бар зидди зуҳуроти бегонапарастӣ тарбия намуда, малакаю дониши онҳоро барои рушду нумӯи кишвари маҳбубамон равона созем.

Мо, омӯзгорон ба хонандагон риояи қоидаҳои тартибот тарзи либоспӯшӣ дар доираи фарҳанги миллӣ, дар рӯҳияи худшиносии миллӣ ва ифтихори ватандорӣ тарбия намудани хонандагон, пешгирӣ намудани зуҳуроти бегонапарастӣ кӯшиш ба харҷ диҳем ва пайваста дарсҳои тарбиявиро ба роҳ монем.

Мардуми тоҷик низ дар таҳияи сару либос дар баробари ҷомеаи ҷаҳонӣ дар ҳоли пешравӣ қарор доранд. Умед аз он дорем, ки имрӯз ва дар оянда анъанаҳои беҳтарини либосҳои миллии тоҷикон такмил меёбанд ва аҳамияти худро дар ҷомеаи ҷаҳонӣ гум намекунанд.

Шаҳноза ҲОМИДОВА,

“Ҳақиқати Суғд”

Читать далее