04 November 2019

Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар маҷлиси тантанавӣ ба ифтихори 25-умин солгарди қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон иштирок намуданд

4 ноябр дар Кохи Борбад ба ифтихори таҷлили 25-солагии қабули Конститутсияи  Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷамъомади тантанавӣ баргузор шуд, ки дар он Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иштирок ва суханронӣ карданд.

Ҷамъомади тантанавӣ бо ворид шудани Сарвари давлат ба толор ва садо додани Суруди миллии Тоҷикистон оғоз ёфт.

Читать далее

Раиси вилоят Раҷаббой Аҳмадзода Муҳиддин Хоҷазодро ба муносибати зодрӯзаш табрик гуфт

3 ноябри соли 2019 Раиси вилояти Суғд Раҷаббой Аҳмадзода ба манзили истиқоматии Нависандаи халқии Тоҷикистон Муҳиддин Хоҷазод ташриф оварда,  ӯро ба муносибати зодрӯзаш табрик кард.

Раиси вилоят нависандаи маъруфи тоҷикро ба муносибати 81 солагиаш таҳният гуфта, иброз дошт, ки фаъолияти пурмаҳсули адиб барои наслҳои имрӯзаву оянда намунаи ибрат ва мояи ифтихор аст. Дар аснои суҳбати самимӣ таъкид карда шуд, ки аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба рушди фарҳангу адабиёт таваҷҷуҳи хоса зоҳир гардида, аҳли қалам бо ҷонибдорӣ аз сиёсати роҳбарияти Ҳукумати мамлакат баҳри пешрафту шукуфоии Тоҷикистон ва тарбияи маънавии ҷомеа саҳми назаррас гузошта истодаанд.

Читать далее

Раиси вилоят Раҷаббой Аҳмадзода Фарзонаи Хуҷандиро ба муносибати зодрӯзаш табрик гуфт

3 ноябри соли 2019 Раиси вилояти Суғд Раҷаббой Аҳмадзода ба манзили Шоири халқии Тоҷикистон, Барандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, дорандаи ордени «Шараф» ва муаллифи даҳҳо маҷмуаи шеърӣ Фарзонаи Хуҷандӣ ташриф оварда, ӯро ба муносибати зодрӯзаш табрик намуд.

Раҷаббой Аҳмадзода зимни суҳбат аз хизматҳои шоёни Фарзона дар рушди адабиёти муосири тоҷик ёдовар шуда, таъкид кард, ки зиндагӣ ва кору пайкори шахсиятҳои камназире ба монанди Фарзона худ гувоҳи он аст, ки адабиёти пурғановати тоҷик дар ҳама давру замон меросбарони худро дорад.

Читать далее

ТАҶАССУМГАРИ ОРМОНҲОИ МИЛЛӢ

Конститутсия волотарин дастоварди давлату миллат аст, ки маҳз баъди соҳибистиқлол гардидани Тоҷикистон бо дастгирии сиёсати хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба даст омададаст. Ин ҳуҷҷати муҳим Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба расмият дароварда, ба оламиён шарҳ дод, ки Тоҷикистон давлати мустақил мебошад. Дар вақти таҳияи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба масъалаи бунёди оила, мақому мартабаи зану мард, падару модар ва тарбияи фарзандон эътибори махсус дода шудааст.

Афзалияти дигари Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар он аст, ки дар боби ҳаштуми он зикр ёфтааст, ки ҳокимияти судӣ мустақил буда, аз номи давлат ва аз тарафи судяҳо амалӣ мегардад. Ҳокимияти судӣ ҳуқуқ, озодии инсону шаҳрванд, манфиати давлат, ташкилоту муассисаҳо, қонунияту адолатро ҳифз менамояд.

Бояд ҳаминро зикр намоем, ки Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон фарогири тамоми арзишҳои байналмилалӣ ва мутобиқ ба анъанаву суннатҳои мардуми тоҷик буда, ҳамаи меъёрҳои он ифодакунандаи мақсад, вазифа, ҳадаф ва орзуи деринаи халқи тоҷик ба ҳисоб меравад.

Меъёрҳои он ба ташаккули соҳаҳои ҳуқуқӣ ва такмили қонунгузории кишвар мусоидат намуда, дар низоми соҳаҳои ҳуқуқ ва қонунгузорӣ мавқеи назаррас доранд. Мавқеи меъёрҳои Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар низоми соҳаҳои ҳуқуқ ва қонунгузории кишвар басо муҳим ва аввалиндараҷа аст. Зеро таҳкурсии тамоми қонунҳо ва заминаи пайдоиши соҳаҳои ҳуқуқ аз меъёрҳои Конститутсия вобастагӣ дорад.

Конститутсияи амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо дигар хусусиятҳояш аз конститутсияҳои пешинаи кишвар фарқ мекунад.

Масалан, меҳнат карданро ҳамчун ҳуқуқ эътироф намуд, сиёсати сулҳҷӯёнаро бо дигар давлатҳо муайян кард, замин, сарватҳои зеризаминӣ, об, фазои ҳавоӣ ва олами набототу ҳайвонот моликияти истисноии давлатӣ эътироф гардид ва давлат истифодаи самараноки онро ба манфиати халқи Тоҷикистон кафолат дод.

Мо хуб медонем, ки ҳар моддаи Конститутсия манфиати мардуми кишвар нигаронида шудааст.

Саидзода Илҳом Ҳамид,
раиси Суди шаҳри Конибодом,
Умедҷон Ҳомидзода Абдувоҳидӣ,
судяи Суди шаҳри Конибодом

Читать далее

ҚАЛЪАИ КУМ: ҚАРОРГОҲИ СУFДИЁН ВА ЁДГОРИИ БОСТОНИИ ФАРОМӮШГАШТА

Эмомалӣ РАҲМОН: Тоҷикистон воқеан, як неъмати Худодод, як мӯъҷизаи табиат, як пора биҳишти рӯи Замин аст. Мисли сарзамини мо табиати нотакрор, оби софу зулол, чашмаҳои ширин, кӯҳҳои зебову сарбаланди дорои сарватҳои бойи зеризаминӣ дар ягон гӯшаи олам вуҷуд надорад.

Агар ба харитаи Тоҷикистони азиз назар афканем, дар тамоми минтақаҳои кишвар ёдгориҳои таърихие мавҷуданд, ки онҳоро ҳамчун гавҳараки чашм эҳтиёт намудан ва ба наслҳои оянда бегазанд расонидан шарту зарур аст. Аз ҷумла, дар ноҳияи Айнӣ дар шумули ёдгориҳои таърихӣ қалъаҳои Пасрӯд, Урметан, Гардани Ҳисор, Томин, Варзиманор, дар маҷмӯъ 14 қалъаю қаср ва 3 манора ба қайд гирифта шудааст, ки машҳуртарини онҳо қалъаҳои Кум, Гардани Ҳисор мебошанд. Ин қалъаҳо дар ҳамсоягӣ, яъне дар ҳудуди деҳаҳои Кум ва Мадм ҷойгир буда, масофаи байни онҳо 6 - 7 километр мебошад.

Аммо, ин ҷо мо мехоҳем, дар бораи ёдгории таърихии деҳаи зебоманзари Кум, ки бо номи Қалъаи Деваштич, қалъаҳои Кум, Муғ, Муғон (шакли вайроншудааш дар шеваи мардуми Кум «Муғум») ва ғайра маъруф аст, ҳикоят карда, таваҷҷуҳи масъулинро барои эҳёи ин ёдгории бостонии суғдиён ҷалб намоем. Ин қалъа дар китоби Юсуфшоҳ Ёқубшоҳ «Фалғар дар асрҳои VII - VIII замони мо» бо номи қалъаи Кум, дар «Рӯзномаи сафари Искандаркӯл» - и Абдураҳмони Мустаҷир (маълумоте, ки тақрибан 150 сол пеш оварда шудааст) бо номи қалъаи Муғ зикр гардидааст. Ҳанӯз дар бораи ин мавзеъ Абдураҳмони Мустаҷир дар «Рӯзномаи сафари Искандаркӯл» хотираҳои хеле ҷолибро рӯи саҳфа овардааст. Даромадгоҳи гумбазмонанди қалъаро, ки дар гузашта (то оғози ҳафриёт) ҳам маълум будааст, мардуми деҳ «Хафои кофир» меномидаанд. (Дар Фарҳанги забони тоҷикӣ «хафо» ба маънои «пӯшидагӣ», «пинҳон» ва «махфӣ будан» омадааст).

Ин ёдгории таърихӣ, ки замоне бостоншиносони маъруфи шӯравӣ А.Фрейман, А.Якубовский, В.Лившитс, Ю.Яъқубов дар он ҳафриёт гузаронидаанд, ёдгории таърихии ниёгон буда, макони будубоши суғдиёни қадим мебошад, ки дар ин қалъаи касногузар зидди арабҳо ҷангидаанд. Деҳаи Кум 30 километр дуртар аз маркази ноҳияи Айнӣ, дар доманаи кӯҳҳои сарбафалак воқеъ аст. Қалъаи Муғ қароргоҳи шоҳи суғдиён маҳз дар ҳамин деҳа арзи вуҷуд мекард. Он дар болои теппае ҷойгир аст, ки аз он тамоми гӯшаҳои деҳа ва гирду атрофро чун кафи даст назора кардан мумкин аст. Вале аз ягон тараф ноаён ба қалъа наздик шудан имкон надорад, зеро атрофи онро ҷариҳо ва чуқуриҳои одамногузар иҳота кардаанд. Танҳо дар солҳои шастуми қарни гузашта дар шафати он байни деҳаҳои Мадм ва Кум роҳи мошингард кушода шуд.

Собиқадори матбуот, шоир ва омӯзгори варзида Муин Исоев хотираҳои хеле ҷолибро дар бораи ин қалъаи афсонавӣ нақл намуда, таъкид кард: «Дар оғози солҳои 40 - ум аҳли деҳа дар бораи он чизе намедонистанд. Он харобаҳоро қалъаи Муғон, қалъаи Кофирон, баъзан Муғум меномиданд. Танҳо баъди он, ки соли 1932 чӯпони ҳамсояқишлоқ аз Хайробод - Ҷӯраалӣ Маҳмадалӣ ҳангоми чаронидани рама аз харобаҳои теппаи канори Зарафшон сабади пур аз ҳуҷҷати бо хати ношинос навишташударо ёфт, таърихи ин қалъаҳо аниқ гардид. Ин хатро ягон шахси арабидону босавод хонда наметавонист. Аз ин бозёфт котиби якуми комитети ҳизбии ҳамонвақтаи ноҳия (он вақт ноҳия Заҳматобод ном дошт) Абдулҳамид Пӯлодӣ – зодаи шаҳри Самарқанд ва шахси босаводу бофарҳанг хабардор шуда, худаш шахсан ба ин ҷо омада, кофтуков мегузаронад ва ӯ ҳам назди ин муаммо оҷиз мемонад. Бо кӯшиши ӯ ба ин кор олимон ҷалб мешаванд. Танҳо бо заҳмати зиёди ховаршиносон Хромов ва В.Лившитс муайян мегардад, ки ин ҳуҷҷатҳо бо хати суғдӣ навишта шудаанд. Аз ҳуҷҷатҳо аён мегардад, ки қалъаҳои Абаргар, Муғ, Гардани Ҳисор, ки дар деҳаҳои Хайробод, Кум ва Мадм ҷойгиранд, ба суғдиён тааллуқ ва дар тобеияти Деваштич қарор доштаанд. Баъди ин дар ин қалъаҳо кофтуковҳои бостоншиносӣ оғоз меёбад».

 Дар идомаи ин суҳбатҳо Муин Исоев аз ташрифи шахсони маъруфи ҷумҳурӣ ба қалъаи Муғ ёдовар гардида, зикр намуд, ки хотирмонтар аз ҳама ҳамроҳӣ бо нависандаи маъруф Сотим Улуғзода ва шоири маҳбуб Лоиқ Шералӣ буд.

Мавриди зикр аст, ки ҳамасола аз мамлакатҳои гуногун сайёҳони зиёде ба Тоҷикистон меоянд. Албатта, барои ҷалби бештари сайёҳон ва рушди туризм бунёду азнавсозии роҳҳо шарту зарур мебошад. Аммо, мутаассифона, роҳи деҳаи Кум то қалъаи Деваштич дар ҳолати вайрона қарор дорад ва аслан муаррифии ин гӯшаи афсонавии диёр ба фаромӯшӣ афтодааст.

Ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ ва, махсусан, қалъаи Муғ, ки таърихи чандҳазорсола дорад, барои ҳар як сокини кишвар ва сохторҳои марбутаи мақомоти иҷроия қарзи шаҳрвандист. Роҳи мошингарди Айнӣ - Панҷакент бо ташаббуси бевоситаи Пешвои муаззами миллат Эмомалӣ Раҳмон хеле обод гардид. Аз роҳи калони мошингард то маркази деҳаи Кум ҳамагӣ 7 километр масофа бошад ҳам, аммо роҳ хеле нообод аст.

Ҳоло аҳолии деҳаи Кум аз 160 хоҷагӣ иборат буда, мардум асосан ба боғдорӣ, картошкапарварӣ, пиллапарварӣ ва чорводорӣ машғуланд. Дар деҳа як мактаби миёнаи таҳсилоти умумӣ амал мекунад, ки хеле фарсуда гардидааст. Бо вуҷуди ин, хатмкардагони ин мактаб ҳамчун мутахассисони варзида дар тамоми соҳаҳои ҳаёти хоҷагии халқи ҷумҳурӣ кору фаъолият мекунанд.

Сироҷиддин БОБОЕВ,
дотсенти Донишкадаи иқтисод ва савдои
Донишгоҳи давлатии 
тиҷорати Тоҷикистон,
Нӯъмон РАҶАБЗОДА,
узви Иттифоқи
журналистони Тоҷикистон

Читать далее

КОМҲО ШИРИН БИШАВАД АЗ ШАҲДУ НАБОТ...

Бо мақсади тиҷоратикунонии ҳунарҳои миллии тоҷикона - қаннодиву ҳалвопазӣ бо эҳтимоми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳошияи сесолаи «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» озмуни ҷумҳуриявии «Ҳунарҳои қаннодӣ ва ҳалвопазӣ» эълон гардида буд. Санаи 30 - юми октябри соли равон дар майдони назди Театри мазҳакаи мусиқии ба номи Камоли Хуҷандии маркази вилоят ҷамъбасти вилоятии озмун доир гардид.

Мардуми ҳунарманди Суғдзамин ва ширкатҳои истеҳсоли маҳсулоти қаннодии шаҳру навоҳӣ дар озмун ширкат варзида, намудҳои гуногуни маҳсулоти худро ба маърази тамошо гузоштанд ва манзури харидорон намуданд.

Агар ҳунармандони ноҳияи Спитамен бо намудҳои гуногуни ҳалвоҳои хуштаъм дар озмун ширкат варзида бошанд, занони соҳибҳунари шаҳри Хуҷанд анвои гуногуни шириниҳои миллӣ: ҳалвои кунҷитдору тутдор, себину зардолугин, мавизину ҳалвои тар, наботу парварда, нишоллову себқанд ва хурӯсқандро пешкаши ҳайати ҳакамон ва манзури харидорон карданд. Маҳорати баланди кадбонугии беш аз 10 ширкати истеҳсолию ширии шаҳри Хуҷанд дар он ҳувайдо буд, ки маҳсулоташон харидорони бештар дошт.

Муовини якуми Раиси вилояти Суғд Хол Ҳайдар аз намоиши фурӯши маҳсулоти қаннодию ҳалвопазии ба озмун пешниҳодшуда дидан намуда, ба маҳорати кадбонуҳои моҳир ва кормандони ширкатҳои қаннодӣ баҳои баланд дод. Қайд гардид, ки баргузории чунин намоиш - фурӯши маҳсулот дар ҳудуди вилоят ба ҳукми анъана даромада, амали нек, шоиста ва саривақтиест дар «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ».

- Лозим ба ёдоварист, ки Ҳукумати мамлакат барои рушди ҳунарҳои мардумӣ ба соҳибкорон ва ҳунармандон ҷудо намудани қарзҳои имтиёзнокро тавассути Фонди дастгирии соҳибкорӣ васеъ ба роҳ монда, бо мақсади ҳавасмандгардонии аҳолӣ ҷиҳати истеҳсоли молҳои ниёзи мардум дар хона ва рушди ҳунарҳои мардумӣ аз 1 - уми январи соли 2018 фурӯши чунин молу мавод аз пардохти ҳамаи намудҳои андоз озод карда шуд, ки боиси хушнудии ҳунармандони вилоят гардида, онҳо корҳои назаррасеро ҷиҳати эҳё ва муаррифии бештари ҳунарҳои мардумӣ анҷом додаанд. Баргузории озмун - намоиш далели гуфтаҳои болоӣ маҳсуб меёбанд.

Боиси тазаккур аст, ки ҳиссаи ширкатҳои истеҳсолии қаннодии шаҳри Хуҷанд дар маҷмӯи маҳсулоти анвои шириниҳои вилояти Суғд назаррас буда, аз 5097 тонна маҳсулоти истеҳсолшудаи соли 2019 - ум 2778 тоннаашро ширкатҳои ширинипазии шаҳри Хуҷанд истеҳсол намудаанд. Ба ин васила онҳо тавонистанд, ҳунари тоҷиконаро ба сайёҳони хориҷӣ муаррифӣ, дар таъмини амнияти озуқаворӣ ҳиссагузор ва маҳсули дастони мардону занони тоҷикро ба мардум пешкаш карда бошанд, - иброз дошт Хол Ҳайдар.

Бояд гуфт, ки ҳанӯз аз соли 2006 инҷониб дар асоси дастуру супоришҳои Президенти мамлакат ҳар сол барои рушди соҳибкории хурду миёна, ба касбомӯзӣ ҷалб намудани занону духтарон, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии онҳо ва фароҳам овардани ҷойҳои нави корӣ Гранти Президентӣ ва Гранти Раиси вилоят таъсис ёфтааст, ки ҳамасола мардуми ҳунарманду эҷодкори вилоят соҳиби он мегарданд ва баробари беҳтар намудани шароити иқтисодии оила ҷойҳои нави корӣ таъсис ва хоҳишмандонро ба касбу ҳунаромӯзӣ ҳидоят менамоянд.

Муовини якуми Раиси вилоят даври вилоятии озмуни ҷумҳуриявии «Ҳунарҳои қаннодӣ ва ҳалвопазӣ» - ро ҷамъбаст ва ба ғолибон дипломи ифтихориро супурда, изҳори бовар намуд, ки ғолибон дар озмуни ҷумҳуриявӣ Суғдзаминро бештар муаррифӣ ва анъанаҳои аҷдодии халқи тоҷикро эҳё хоҳанд кард.

Маълум гардид, ки дар бахши «Беҳтарин қаннод» ҷои аввал насиби ҶДММ «Як лаҳза» - и шаҳри Хуҷанд гардида, ҷои дуюмро қаннод аз шаҳри Бӯстон Саломат Аламзода ва ҷои сеюмро қаннод аз шаҳри Гулистон Гулчеҳра Машарифова соҳиб шуданд. Дар бахши «Беҳтарин ҳалвопаз» мақоми ифтихорӣ насиби ширкати «Шириниҳои Тоҷикистон» - и шаҳри Хуҷанд гардид. ҷои дуюм ба ҳалвопази шаҳри Истаравшан Дилшод Сангинов ва ҷои сеюм ба ҳалвопази шаҳри Исфара Садрия Зокирова дода шуд.

Шоира САЛИМОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее

Шарҳи шаст шеъри Фарзона

Китоби нави адабиётшиноси маъруфи тоҷик, доктори илмҳои филологӣ Матлубаи Мирзоюнус таҳти унвони  «Шарҳи шаст шеъри Фарзона»  тариқи нашриёти «Ношир» ба тозагӣ  дастраси ҳаводорони илму адаби тоҷик  гардид.

Дар китоб  панҷоҳ ғазал ва даҳ шеъри нави Шоираи халқии Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абуабдуллоҳ Рӯдакӣ  Фарзона шарҳ дода шудааст, ки барои дарки ҷаҳони маънавӣ ва андешаву афкори шоир мусоидат мекунад.

Муаллиф дар пешгуфтори китоб менависад, ки ҳинни шарҳбандӣ ва тасфир шеърҳое интихоб шудаанд, ки барои «навсафари роҳи адабиёт мушкилфаҳм» аст.

-«Борҳо шунидаем, ки хонандагон шеърро барои ом ва хос ҷудо мекунанд ва дар шарҳу идроки ашъори баъзе шоирон як навъ мушкилотеро эҳсос менамоянд. Шояд ба ҳамин далел шеъри сабки ҳиндӣ дархури ҳамагон нест, зеро барои лаззат бурдан аз он ранҷи кушодани он бастаҳоро бояд кашид.

Дар миёни хонандагони имрӯз низ гоҳе сару садоҳое баланд мешавад, ки шеъри баъзе шоирон, аз ҷумла Фарзона барояшон чандон  фаҳмо нест. Ба назари мо, тааммуқ дар сари чанд шеър ба ҷаҳони ботинии муаллиф роҳ мекушояд ва имкон медиҳад, ки ашъори дигарро осонтар дарк намоем. Ба ин хотир ба чанд шеъри шоир рӯ меорем ва сайъ мекунем, ки қоғази мунаққаши онро боз намоем ва барои дарёфти розҳои нуҳуфтаи шоир роҳ пӯем», қайд кардааст адабиётшинос  Матлубаи Мирзоюнус.

 Маъникушоиҳо дар паҷӯҳиши мазкур бо мушаххас намудани афоилу вазни шеър ва байт – байт шарҳу тавзеҳ додани маънии мисраъҳо, бо овардани луғати воҷаҳои душорфаҳм  барои хонанда дарки маънии шеърро осон месозад.

Китоб бо дастгирии молиявии Кумитаи иҷроияи ҳизби Халқи Демократии Тоҷикистон дар вилояти Суғд ба чоп расида, ҳадяи хубе ба мухлисони шеъри Фарзона ва ҳамаи алоқамандони назми муосири тоҷик мебошад.

Сурайё ҲАКИМОВА,
«Ҳақиқати Суғд»

Читать далее