November 2017

23 November 2017

ШИРКАТИ ФАЪОЛОНА ДАР ДАВРИ ҶУМҲУРИЯВИИ ФЕСТИВАЛ- ОЗМУНИ «САПЕДА»

Бо мақсади фароҳам овардани  шароити мусоид барои вусъати нерӯи эҷодӣ ва қобилияти кӯдакону наврасон, дарёфти чеҳраҳои нави иҷрокунандагони нақшҳои  таърихӣ, овозхонҳо, навозандагон, раққосон, наттоқон, ровиён ва дигар ҳунармандон, инчунин муҳайё намудани шароити мусоид барои ривоҷу равнақи суннатҳои миллӣ, тарбияи завқи маънавии ҷомеа, амиқгардонии нақш ва  аҳамияти мавзӯҳои тарбиявӣ бахшида ба эълон гардидани соли 2017 - соли ҷавонон ва 25-солагии Иҷлосияи ҶVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, даври ҷумҳуриявии фестивал-озмуни «Сапеда» дар Театри давлатии академияи опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ-и шаҳри Душанбе баргузор гардид.

Дар озмуни мазкур аз  вилояти Суғд ноҳияҳои Ҷаббор Расулов ва Ашт, аз  вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон ноҳияи Дарвоз, аз вилояти Хатлон шаҳру ноҳияҳои Кӯлоб, Норак, Ҳамадонӣ, шаҳру ноҳияҳои тобеи Марказ Ҳисор, Рӯдакӣ, Шаҳринав, Файзобод, Нуробод, Рашт, Восеъ, Турсунзода, Варзоб, Сино ва Душанбе иштирок намуданд. Озмун аз рӯи бахшҳои «Овозхонӣ», «Навозандагӣ», «Хореография», «Наттоқон», «Композитирони наврас», «Санъати тасвирӣ», «Наққошӣ, кандакорӣ, санъати амалӣ», «Ихтироъкорӣ, лоиҳаи иноватсионӣ ва сомонаи интернетӣ» гузаронида шуд.

Дар ифтитоҳи озмуни ҷумҳуриявӣ Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Ш .Орумбекзода иштирок ва суханронӣ намуданд.

Дастаи вилояти Суғдро ғолибони озмуни вилоятии «Сапеда» Шавкат  Каримов аз ноҳияи Ҷаббор Расулов ва Бойназар Қосимов аз ноҳияи Ашт намояндагӣ намуда, дар бахши наққошӣ, кандакорӣ, санъати амалӣ маҳорати баланди касбӣ нишон доданд. Онҳо бо тӯҳфа ва дипломи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон қадрдонӣ карда шуданд. Раёсати маорифи вилояти Суғд барои дастгирии ҳамаҷониба бо дипломи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон қадрдонӣ гардид.

Абдусабури Абдуваҳҳоб

Читать далее

Таҷассуми мақсаду маром

Таҷлили Рӯзи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон нишони эҳтироми хоса ба анъанаҳои неки аҷдоди сарбаланд ва таҷассуми мақсаду мароми мо дар роҳи эъмори давлати демократию ҳуқуқбунёд аст. Парчам ва парчамдорӣ дар таърихи давлатдории халқи тоҷик таърихи куҳан дорад. Тибқи сарчашмаҳои таърихӣ ин суннат асоси ҳастӣ ва пешбурди умури давлатдории гузаштагони пурифтихори моро ташкил додааст.

Мардуми шарифи Тоҷикистон Парчами давлатиро ифодагари ваҳдату ягонагӣ, бахту саодат, дӯстию рафоқат ва волотарин орзуву омоли худ медонанд, ки дар тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, ифтихор ва ҳуввияту худшиносии миллӣ нақши бузург дорад. Бинобар ин, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барҳақ таъкид намудаанд: «Эҳтироми Парчами давлатӣ ва расидан ба қадри он ҳамчун яке аз рамзҳои муқаддаси Ватани соҳибистиқлол аз ҷумлаи вазифаҳои ифтихорӣ ва қарзи шаҳрвандии аҳли ҷомеи мо ба ҳисоб меравад ва зарур аст, ки ҳисси ифтихор ва парафшонии он дар сиришту фитрати ҳар як шаҳрванди ватандӯсту меҳанпарасти кишвар доимо пойбарҷо бошад».

Парчами давлатии мо ҳар шаҳрванди бонангу номусро ба ифтихор аз давлату давлатдорӣ, таҳкими истиқлолияти миллӣ ва пеш аз ҳама ба ҳифзи дастовардҳои он ҳидоят менамояд.

Бигзор Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон чун рамзи ифтихори ҷовидонии миллат ва муҳаббату садоқати сокинон ба Ватани соҳибихтиёру обод то абад парафшон бошад.

Муҳайё Исохӯҷаева,
омӯзгори МТМУ №26 ба номи Аминҷон Шукӯҳии
ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

Читать далее

Рӯзи фараҳбахшу эҳсоси дӯстдорӣ

Муқаддас будани Парчами давлатӣ дар он зоҳир мегардад, ки инсоният онро дар ҳар давру замон барои мубориза баҳри ҳаёти осоишта, таъмини баробарию баробар ҳуқуқӣ ва барқарорсозию тантанаи адлу адолат баланд мебардорад.

Парчами Ҷумҳурии Тоҷикистон ифодагари иқболу истиқлол, иттиҳоду сарҷамъӣ, нангу номус, ватандӯстиву ватанпарастӣ ва ҳуввияти миллии мардуми куҳанбунёду фарҳангии халқи тоҷик буда, волотарин мақсаду мароми тоҷиконро дар ҷилои рангҳои худ инъикос намудааст. Ғояи парчам чун рамзи давлатдорӣ ҳанӯз дар «Авесто» омадааст ва ориёиёни аввалин мардуми парчамдор буданд. Рангҳои он ифодакунандаи як табақаи ҷомеа ҳастанд, Академик Бобоҷон Ғафуров менависанд: -Дар рамзшиносии ориён ранги сурх рамзи мубориза, ҷоннисорӣ ва ҳокимият мансуб мешавад. Ранги сафед рамзи покӣ, илм, эътиқод ва маънавиёт аст. Ранги сабз ба кишоварзӣ ва ҳунармандон тааллуқ дошта, рамзи киштзор, сарсабзӣ, ҳосил, баракат, табиат, ҷавонӣ ва гул-гулшукуфӣ маънидод мешуд. Парчам таърихи беш аз 4 ҳазорсола дорад ва нахустин парчамҳо дар Эрони қадим, Чин ва Миср пайдо шудааcт. Таърихи парчами Ориён (Порсҳо, Суғдиён, Бохтариён) дар деворнигораҳои шаҳри Помпей, Рум (асрҳои 11-1 то милод) кашида шудааст. Бозёфтҳои бостоншиносӣ шаҳодат медиҳанд, ки аввалин парчами қадимаи тоҷикон «Дирафши Ковиён» ном дошта, онро «Ахтари Ковиён» низ хондаанд ва он ҳамчун рамзи ваҳдат ва ягонагии давлатдории Ориён маҳсуб меёфт.

Мутобиқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ рамзҳои асосии давлат мебошад. Эълон шудани Рӯзи Парчами Ҷумҳурии Тоҷикистон воқеаи фараҳбахш буда, баргузории он дар замири ҳар фарди ватандӯст ва сокини Тоҷикистони азиз эҳсоси дӯст доштан ва парастиш кардани ин марзу бумро дучанд менамояд. Парчами миллии имрӯзаи давлати Тоҷикистон ҳамчун рамзи истиқлолият ва соҳибихтиёрии давлат, симои воқеӣ ва таърихии онро дар намуди ба худ хос инъикос мекунад. Он рукни асосии муқаддасоти миллӣ ба шумор меравад. Бо дидани Парчам ифтихори ватандорӣ ва эҳсоси масъулияти ҳар як шаҳрванд дар назди Ватан боло мегардад.

 Парчами давлатӣ дар биноҳое афрохта мешавад, ки дар онҳо намояндагони се шохаи ҳокимияти давлатӣ фаъолият мекунанд: дар қароргоҳи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳукумат, судҳо, мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар маҳалҳо, инчунин ҳангоми гузаронидани иҷлосияҳои Маҷлиси Олӣ, Маҷлисҳои вакилони халқи вилоятҳо, шаҳру ноҳияҳо ва маҷлисҳои намояндагони ҷамоатҳо.

Низомнома истифодаи тасвири Парчамро ба мақсади ороиш низ иҷозат додааст, ба шарте, ки ороиши он ба асли тасвири Парчам мувофиқат кунад ва нисбат ба он беҳурматӣ зоҳир нашавад. Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳамчунин дар ҷойҳои истироҳатии шаҳрвандон - боғҳо, хиёбонҳо, гулгаштҳо ба сифати рамзи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон афрохтан мумкин аст.

Агар ба таърих муроҷиат намоем, инсоният дар ҳама давраҳои таърихӣ барои ифодаи мақсаду ҳадафҳо рамзҳои гуногунро эҷоду истифода намудааст. Ифтихор аз Парчам ифтихор аз миллати куҳанбунёд буда, ҳамчун рамзи истиқлолу озодии миллати соҳибтамаддун боқӣ мондааст.

Сафар ЭРКАЕВ,
дотсенти Донишгоҳи
давлатии Хуҷанд ба номи
академик Бобоҷон Ғафуров 

Читать далее

Таърихи парчам - дарси ибрат ва ҳуввият

Инсоният дар ҳама давраҳои таърихӣ барои ифодаи мақсаду ҳадафҳо рамзҳои  гуногунро эҷод мекунад.Омӯзиши таърихи давлатдории аҷдодони мо маълум менамояд, ки  ҳокимону  пешвоён барои ифода кардани мавҷудияти давлати худ рамзу нишон, ишора, аломат ва дигар воситаҳоро қабулу истифода  мекардаанд. Имрўз парчами миллии мо дар баробари дигар рамзҳои давлатӣ мақому мартабаеро дорост, ки боиси шарҳу баён ва дўст доштан  аст. Парчам рамзи садоқат, рафоқат, шаъну шараф ва таҷассумгари ифтихору ору номуси ватандорист. Мардуми мо бо ин ифтихорот ҷилваи парчами хешро рамзи ҳувияту огоҳии миллӣ дониста, ба ин рамзи муқаддас шукронаву арҷгузорӣ    доранд.

Дар таърихи давлатдории тоҷикон марҳилаи арҷгузории  Парчам аз «Шоҳнома»-и безаволи Фирдавсӣ дар бораи корномаи Коваи оҳангар, ки дар қатори мардуми осоишта ба меҳнати ҳалолу покиза умр ба сармебурд, ба мушоҳида мерасад.

 Коваи оҳангар аз зулмуситами Заҳҳокиморон, ки дар баробари ҷавонони зиёди кишвар ҳабдаҳ писари ӯро низ тӯъмаи моронаш карда буд, ба дод омада, чун нишони эътироз пешдомани чармии худро бар сари найза кашида, мардумро ба шӯриш даъват мекунад ва пирӯзӣ ба даст меоварад. Баъди ин шӯриш Заҳҳок сарнагун ва шоҳ Фаридун сари тахт омада, пешдомони Коваи музаффар «КовиёниДирафш»-ро ҳамчун парчам пазируфта, бо зару зевар меорояд ва муқаддас  медонад.

Саҳифаҳои таърих ин рӯйдодро ба қайд гирифта, минбаъд он намунаи ифтихори ватандӯстонаи мардумони мо муаррифӣ гардидааст. Аз ин рӯ, парчами Коваи оҳангар дар зеҳни мардуми ориёӣ то имрӯз ҷалолу ҳашамати таърихии худро гум накарда, боз ҳам қадру манзалаташ афзун мегардад. Аз он айём нисбат ба Парчам ҳамчун рамзи мубориза барои озодӣ, ваҳдату ягонагӣ ва давлатдории аҷдодон садоқати мардумӣ зиёдтар  гардид. Бо ба даст овардани соҳибихтиёрӣ 24 ноябри соли 1992 дар Иҷлосияи XVI таърихии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон рамзҳои давлатии Тоҷикистони соҳибистиқлол, аз ҷумла Парчам қабул гардида, бо нишони эҳтирому садоқат ба он рӯзи 24 ноябр дар кишварамон ҳамчун “Рӯзи Парчами давлатии ҶумҳурииТоҷикистон” эътироф  гардид.

Аз варақгардонии таърихи халқи тоҷик маълум мегардад, ки парчам ҳамчун муқаддастарин сармояи давлат, як ҷузъи муҳими таъриху фарҳанги миллати тамаддунсози тоҷик арзиш дошта, нишонаи нангу номус, ифодагари ҳастию пояндагии давлат ва арзишмандтарин сарвати давлатдорӣ ба шумор меравад. Парчаме, ки дар маркази ҷумҳурӣ қомат афрохтааст, дар китоби «Рекордҳои Гиннес» ворид гардидааст, ки ин ҳам мояи ифтихор ба ҳар фарди тоҷику тоҷикистонӣ мебошад.  Бунёди он аз эҳтироми муқаддасоти миллӣ ба ин рамзи давлатӣ шаҳодат медиҳад.

Муқаддас будани Парчам дар он зоҳир мегардад, ки инсоният онро барои амалӣ намудани мақсаду ормонҳои худ дар ҳар давру замон барои мубориза баҳри ҳаёти осоишта, таъмини баробарию баробарҳуқуқӣ ва барқарорсозию тантанаи адлу адолат баланд  мебардорад.  Қадршиносӣ аз давлату Парчам ва ифтихор аз гузаштаву имрӯз ва фардои халқ яке аз омилҳои муҳими худшиносӣ ва худогоҳии  миллӣ ба ҳисоб  меравад.

Ифтихор аз Парчам ифтихор аз миллати куҳанбунёд буда, ҳамчун рамзи истиқлолу озодии миллати соҳибтамаддун аст. Пас, ҳикмати Парчами миллӣ ин эҳёи хотираи таърихӣ ва нишони соҳибдавлатию мустақилияти миллати тоҷик аст. Омӯзишу шинохти Парчами миллӣ – ин василаи пайдо намудани андешаву ҳувият ва устувории пояҳои давлати миллӣ аст.

Умедҷони Раҳматҷонӣ,
судяи суди шаҳри Бӯстон

Читать далее

Рамзи саодату сарфарозӣ

Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз рамзҳои муҳими истиқлолияти миллӣ ва давлатдории муосир, таҷассумгари асосҳои давлат ва рамзҳои давлатдории гузаштаи тоҷикон, ифодагари мақсаду маром ва орзуву ормонҳои мардуми шарафманди Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Парчами мо рамзи ҳаёти осоишта, меҳнатдӯстӣ, бахту иқбол, умед ба ояндаи нек ва сарбаландии миллат мебошад.

Таърихи навини давлатдории тоҷикон шоҳиди он аст, ки Парчам ва бузургдошти он барои ҳар сокини мамлакат муқаддас буда, ба шарофати партави он мардум бештар муттаҳид ва озими амалҳои нек  гардида, ифтихори беназирро аз ҳастии Парчами давлатӣ, ки нишони соҳибистиқлолии давлати мост, дар замири худ мепарваранд.

Мардуми шарафманди Тоҷикистон дар партави сиёсати хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар кишвар Рӯзи Парчами давлатиро бошукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил менамоянд.

Агар ба марҳилаҳои пайдоиши рамзҳои давлатӣ ва бахусус парчамбардориву парчамдории аҷдодони халқи тоҷик мурур намоем, маълум мегардад, ки рамзҳои давлатӣ таърихи хеле қадима дошта, дар раванди зиндагии одамон нақшаҳои гуногунро иҷро менамоянд. Нишону рамзҳо аз қадимулайём дар санг ҳаккокӣ, дар чуб наҷҷорӣ ва дар матоъ нақшдўзӣ мегардиданд.

Вобаста ба шинохти мақому манзалати рамзҳои давлатӣ ва бахусус парчам, нақш ва ҷойгоҳи он дар ташаккули тафаккури маънавии аҳли ҷомеа, баланд бардоштани эҳсоси хештаншиносву худогоҳии миллӣ ва бо ин васила дар қалби насли шоистаи даврон парваридани ҳисси баланди ватандўстиву эҳтиром ба муқаддасоти миллӣ дар замони соҳибистиқлолии Ватани маҳбуб бо ибтикори наҷиб ва сиёсати пешгирифтаи ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон олимону донишмандон, муаррихону бостоншиносон асарҳои гаронбаҳои илмиро таҳия ва ба хонандагон пешниҳод намуданд, ки намунаи барҷастаи гиромидошти ин рукни давлатӣ маҳсуб меёбад.

Нишону парчам ва дигар рамзҳои давлатӣ ифодагари хусусиятҳои хоси давлатдории халқу миллатҳо маҳсуб ёфта, барои наслҳои оянда мояи ифтихор ва эҳтироми абадӣ қарор мегиранд.

Аз рўи тадқиқоти устураҳои то замони мо омада расидаи бостоншиносон, таърихи парчамдориву парчамбардории халқи мо аз аҳди бостон оғоз гардида, аҷдодони мо аз ибтидои тамаддуни инсонӣ соҳиби рамз ва нишони миллӣ буданд ва ин анъана то имрўз давом дорад. Дар фаргарди якуми Видевдат, ки қисме аз китоби муқаддаси «Авасто» ба ҳисоб меравад, Бохтар ҳамчун кишвари  зебо бо дирафшҳои барафрохта зикр гардидааст, ки ин далели соҳибпарчаму дирафшбардор будани мардуми сарзамини мо аз замонҳои хеле қадим ба ҳисоб меравад.

Дар асрҳои миёна расми парчамдорӣ байни мардуми мо ба сифати анъана ва суннати дерина пазируфта шуда, дар сарчашмаҳои таърихӣ инъикоси васеи худро ёфтааст. Дар ин росто ҳаким Фирдавсӣ дар асари безаволи худ «Шоҳнома», ки намунаи осори барҷастаи ватандӯстию тарғибгари некию мардонагист, зимни ба тасвир додани муборизаи қувваҳои некӣ бар зидди бадӣ ёдовар гардидааст, ки Коваи оҳангар пешдомани чармини худро дирафш карда, халқи ситамдидаро ба мубориза бар зидди душман даъват намуд. Маъруфият ва ҷолибияти парчами халқи тоҷик низ аз ҳамон давра маншаъ гирифта, парафшонии парчами Кова, ки таҷассумгари зери як матои муқаддас ба ҳам овардани мардум буд, то имрӯз шукӯҳу шаҳомати таърихии худро гум накарда, сол то сол қадру қиммати он афзун мегардад. Марҳилае, ки парчами Кова парафшон гардид, ҳамагон онро «Дирафши Ковиён» номиданд ва муборизаи онҳо муборизаи озодихоҳӣ буд. Шуруъ аз он айём, парчам ба сифати рамзи озодӣ, давлатдорӣ миёни аҷдодони мо қабул ва шоистаи эҳтиром қарор гирифтааст.

Мувофиқи андешаи Фирдавсӣ «Дирафши Ковиён» ҳангоми  шўриши мардум бо сардории оҳангар Кова бар зидди Заҳҳок ба вуҷуд омадааст. Кова шўришчиёнро ба назди Фаридун, ки вориси қонунии сулолаи шоҳони Пешдодиён буд, овард ва ӯ ин дирафшро бо 4 ситораи тиллоӣ, сангҳои қимматбаҳо, матои ранги сурх, зард ва бунафшдор зебу ороиш дод ва «Дирафши Ковиёнӣ» ном гузошт.  Дар   адабиётӣ  динӣ   истилоҳи Кавӣ, Ковиён ба маънои баҳодур, каҳрамон, бузургпаҳлавон омадааст.

Ҳатто дар замонҳои қадим мансаби парчамбардорӣ мавҷуд буда, ба ин симмат шахсе интихоб мешудааст, ки дорои ҷуссаи тавоно ва ғайрату матонати мардонагӣ бошад. Дар ҷараёни муҳорибаву набардҳо парчамбардор аз ҳарду тараф дорои мавқеи махсус буда, натиҷаи набардҳо, аз ҷумла пурра ғолиб ё мағлуб шудан аз ишораи онҳо тавассути боло ва поён намудани парчам муайян карда мешудааст. Сарчашмаҳо мавҷудияти парчамҳоро ба оғози таърихи давлатдорӣ мансуб донистаанд. Дар аҳди бостон лашкаркашон дар набардҳо зери парчам гирд меомаданд ва ҷилвагарии парчам нишони зафар буд. Аввалин тасвири парчами сипоҳи Ориён-порсҳо, суғдиён, бохтариён дар деворнигораҳои шаҳри Помпеи Рум, асрҳои 2-1 то милод кашида шудааст. Дар он саҳнаи муҳорибаи сипоҳи давлати ҳахоманишиён, зери сарварии Доро бо лашкари Искандар дар соли 333 то милод акс ёфтааст. ҳанўз дар асрҳои 3-2 пеш аз милод қабилаҳои ориёнаҷод соҳиби рамзи худ буданд, ки он «Меҳроб» ё «Фарри ориёӣ» ном дошт. Ин рамзи хуршед, офтоб, покизагӣ ва нишонаи абадият буда, ишораест ба чаҳор унсур: хок, об, оташ, ҳаво ки мавҷудияти оламро ташкил медиҳанд.

Мардуми ориёитабор дар зери парчам натанҳо империяҳои абарқудратро ба монанди ҳахоманишиёну Ашкониён ва Сосониёну Сомониён ба вуҷуд оварда, низоми тавонманди идоракунии давлатиро созмон додаанд, балки ҳамзамон аввалин ҳуҷҷати ҳуқуқии аҳли башарро, ки дар таърих бо номи «Эъломияи ҳуқуки башари Куруши Кабир» маълум аст, ба оламиён муаррифӣ намуданд. Имрӯз ин ҳуҷҷат бо номи Эъломияи ҳуқуқи башар дар дунё маъруф гаштааст. Эъломияи ҳуқуқи башари имрӯза, ки аз тарафи Созмони Милали Мутаҳид баъди ҷанги дуюми ҷаҳонӣ қабул шудааст, маҳз аз ҳамин Эъломияи Куруши Кабир маншаъ гирифтааст.

Ҳанўз дар замонҳои сулолаҳои ҳукмрони вақт - Саффориён, Тоҳириён ва баъдан Сомониён парчамдорӣ пойбарҷо буда, ин давлатҳо парчами ягонаи давлатии худро доштанд ва ба онҳо эҳтироми хосае дода мешуд. Пас аз сулолаи Оли Сомон, замони ҳукумронии Ғазнавиён, Хоразмшоҳиён, Чингизиён, Шайбониён, Аштархониён анъанаи давлатдории тоҷикон аз тарафи сулолаҳои вақтии аҷнабӣ давом дода, аз ҷумла ин давлату сулолаҳо низ соҳиби парчами хосаи худ буданд, ки дар онҳо анъанаи парчамдории давлатдории тоҷикон нигоҳ дошта мешуд.

Тӯлонитарин замонҳо барои парчам ба давраи ҳахоманишиён пайванд дорад. Ба эҳтимоли зиёди муаррихон дар парчами даврони ҳахоманишӣ тасвири уқоби болдор бо парҳои кушода ва қурси хуршед дар пушти сари уқоб тасвир шудааст. Дар асоси ривоятҳо, пеш аз он ки Куруши Кабир ба маснади шоҳӣ нишинад, пеши назари ӯ фарри эзадӣ ба намуди уқоб намудор мегардад. Минбаъд ҳамин фарри эзадӣ, ки ӯ ба намуди уқоб дидааст, дар дирафши ҳахоманишиён ҷойгузин шудааст. Дирафши ҳахоманишиён аз мавзеи Тахти Ҷамшед дарёфт  гардидааст.

Парчами давлатии Тоҷикистони соҳибистиқлол аввалин маротиба дар  Иҷлосияи таърихии шонздаҳуми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 24-уми ноябри соли 1992 қабул карда шуд. Он яке аз рамзҳои муҳими истиқлолияти  миллӣ ва давлатдории муосири мо, таҷассумгари асосҳои таърихӣ ва давлатдории гузаштаи тоҷикон, инчунин ифодакунандаи мақсаду маром ва орзуву ормонҳои тамоми мардуми Тоҷикистон мебошад. 29-уми октябри соли 2009 дар конференсияи илмӣ-амалии ҷумҳуриявӣ бахшида ба таҷлили 15-умин солгарди қабули Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иқдоми наҷибе пешниҳод гардид, ки 24-уми ноябр рўзи Парчами давлатӣ эълон  карда  шуда, ҳамасола ҷашн гирифта шавад. Бо мақсади амалӣ намудану асоси ҳуқуқӣ бахшидан 3-юми ноябр ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикисон «Дар бораи ворид намудани илова ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардид ва 19-уми ноябри ҳамон сол Парлумони Тоҷикистон онро тасдиқ кард. Маҳз ин иқдоми наҷибу нек идомаи сиёсати созандагиву бунёдкоронаи ҳукумат ва давлати Тоҷикистон  буда,  аз  ҳар  як  сокини кишвар ҳисси баланди ватандӯстӣ ва дарки масъулиятро тақозо намуда, насли ҷавони имрӯзаро дар рӯҳияи баланди хештаншиносиву меҳанпарастӣ ва арҷгузорӣ ба суннатҳои волои давлату давлатдорӣ ва эҳтирому қадршиносӣ ба рамзҳои давлатӣ тарбия менамояд. Зеро, Парчам, Нишон, Суруди миллӣ рамзҳои асосии давлат, ифодагари муҳимтарин ғояҳои сиёсӣ, мақсаду маром, воситаи тарғибу ташвиқи  соҳибистиқлолии ҳар як давлату миллат мебошанд.

Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон натанҳо асоси давлатдории навинро гузошт, балки рамзҳои асосии давлати куҳанбунёду тозаистиқлоли тоҷиконро дар таърихи 24-уми ноябри соли 1992 қабул намуд. Парчами миллӣ дар шакли имрӯзи он аз се ранг ва акси тоҷу ҳафт ситора қабул гардид, ки ҳар ранг ва акси тоҷу ҳафт ситора моҳияти таърихӣ ва аҳамияти сиёсии ба худ хосро дороанд.

Дар асоси муқаррароти моддаи 3-и Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон – Парчам, Нишон ва Суруди  миллӣ аз рамзҳои  давлатӣ  маҳсуб мешавад. 11 декабри соли 1999 бо Қарори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Низомнома дар бораи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шуд ва дар  ҷумлаи оғози ин Низомнома  омадааст:  «Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон рамзи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад». Тамоми муқаддасоте, ки  дар Ватани мо ҳаст, ҳам муқаддасоте, ки  ба фарҳанг алоқаманданд, ҳам ба гузаштаи пурифтихор ва  ҳам ба имрўзи мо, ба идеалҳои мо алоқамандӣ доранд,  ҳама дар ҳамин ҷумла нуҳуфта аст, яъне Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар радифи ду рамзи дигар,  Нишон  ва  Суруди миллии  Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.

Таҷрибаи гузаштаи миллати тоҷик агар аз як тараф боиси ифтихори  халқи тоҷик бошад, аз тарафи дигар асоси ҳастӣ ва пойдории давлатдории  ин миллати соҳибтамаддун  аст. Парчам дар тўли таърихи миллати тоҷик нақши муҳим дошт.

Дар воқеъ Парчам рамзи ягонагии давлату миллат буда, зери парафшонии он кормандони мақомоти қудратии кишвар ва дигар хизматчиёни давлатӣ баҳри ҳимояи марзу бум, якпорчагӣ, таъмини ҳаёти осоишта, ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон ба Ватан ва ба халқ содиқона савганд ёд мекунанд. Чунин амалҳо воситаи тавонои тарбияи насли наврас дар руҳияи баланди ватандўстӣ, садоқат ба Ватану касбу савганд ба ифтихор аз рамзҳои давлатӣ мебошад.

Бо дарназардошти ин ва инчунин ба хотири гиромидошти нақши созандаву муассири парчам дар тарбияи ҳисси худогоҳиву худшиносӣ ва ватандўстиву ватанпарастии мардум, бахусус насли наврасу ҷавонон соли 2010 бунёди манораи бузурги парчам дар яке аз мавзеъҳои зеботарини пойтахти кишварамон оғоз ёфт ва он дар арафаи 20-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон ифтитоҳ гардида, мавзеи ҷойгиршавии он «Майдони  парчам» номгузорӣ шуд. Яъне 30-юми августи соли 2011 рўйдоди хеле муҳиму фараҳбахш – барафрохтани Парчами давлатии Тоҷикистон бо баландии 165 метр ва андозаи 60х30 ба вуқўъ пайваст ва он дар китоби рекордҳои Гинес ҳамчун баландтарин парчами дунё сабт гардид.

Дар баробари ин боиси ифтихори ҳар як тоҷику тоҷикзабон аст, ки дар пештоқи бинои Созмони Милали Муттаҳид ва дигар созмонҳои бонуфузи ҷаҳонӣ Парчами давлатии Тоҷикистон парафшонӣ мекунад.

Тоҷикистониён бо раҳнамоии Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таҳти ҳамин парчам ба ваҳдати миллӣ расиданд. Бинобар ин эҳтиром ва арҷ гузоштан ба парчам, арҷгузорӣ ба тамоми арзишҳои миллӣ мебошад. Эҳсоси муҳаббати самимӣ ба парчам ҳамон вақт умумимилливу мардумӣ мегардад, ки агар бидуни расмият ё ҷашнҳои умимидавлатӣ ҳар як шаҳрванди мамлакат эҳтироми онро самимона баҷо оварад.

Маҳз ворид гардидани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рамзҳои давлатии  Ҷумҳурии Тоҷикистон» аз 14 ноябри соли 2016 бо мақсади истифодаи васеи Парчами давлатӣ ҳамчун рамзи ифтихору сарбаландӣ ва рамзи давлатдории навини миллӣ меъёрҳои наверо муқаррар карда шуд, ки мавридҳои истифода ва тартиби афрохтани Парчами давлатиро боз ҳам фарохтар мегардонад. Аз ҷумла мувофиқи тағйироти воридгардида ба моддаи 5-и Қонуни мазкур, ки тартиби афрохтани Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳсуб меёбад меъёре ворид гардид, ки мувофиқи он шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуқуқ доранд бо арзи эҳтиром Парчами давлатиро истифода намоянд. ҳамчунин мувофиқи муқаррароти нави пешбинигардида афрохтани Парчами давлатӣ дар рўзҳои ид ва ҳангоми баргузории чорабиниҳои тантанавӣ дар иншооту биноҳои маъмурӣ ва иҷтимоиву маишии давлативу хусусӣ, биноҳои истиқоматӣ, ҷойҳои истироҳатии шаҳрвандон, боғҳо, хиёбонҳо, гулгаштҳо имконпазир гардид.

Бо дарназардошти чунин меъёрҳои нави қонунгузории кишвар ва айёми фарорасии Рўзи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон итминони комил дорем, ки мардуми сарбаланди Ватани маҳбуб бо иноят ва роҳнамоиҳои ҳамешагии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар амри гиромидошти рамзҳои давлатӣ ва арҷгузорӣ ба онҳо ҳамчун рукнҳои давлатдории навини миллӣ ҷаҳду талош намуда, зери партавфишонии Парчам барои саҳмгузорӣ дар рушди босуботи Тоҷикистони соҳибистиқлол ҳиссаи арзишманди хешро хоҳанд гузошт.

Ғ. Зоирӣ - муовини раиси шаҳри Бўстон,
М. Нурзода - мудири шуъбаи рушди
иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи
раиси шаҳри Бўстон 

Читать далее

22 November 2017

Имрӯз Пешвои миллат як қатор тағйироти кадрӣ ба амал оварданд

Имрӯз Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон кадрҳоеро, ки ба вазифаҳои масъул дар дастгоҳи марказии Вазорати корҳои хориҷӣ ва роҳбарии ҳайатҳои намояндагии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар як қатор давлатҳои хориҷӣ ва созмону ташкилоти байналмиллалӣ таъин гардиданд, ба ҳузур пазируфтанд.

Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Насриддинов Исматулло Ҳикматуллоевич муовини вазири корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардид. Ҳамчунин, дар мувофиқа бо Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Консулҳои генералӣ дар шаҳрҳои Москва ва Уфаи Федератсияи Россия, Алмаатои Ҷумҳурии Қазоқистон ва муовини Сардори Департаменти Кумитаи иҷроияи ИДМ (дар шаҳри Мински Ҷумҳурии Беларус) аз ҳисоби мутахассисони ҷавони соҳибтаҷриба ва донандагони зиёда аз ду забони хориҷӣ таъин гардиданд.

Читать далее

Пайкор ва андешаҳои Пешвои миллат - ҳидоятномаи ҷавонон

Иҷлосияи ХVI Шўрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон собит сохт, ки кишвари фалаҷгашта ва ба хоку ҷангу хун яксон ба як мамлакати мустақил, демокративу ҳуқуқбунёд, ободу зебо, аз ҷиҳати иқтисодиёту иҷтимоиёт ва фарҳангу маънавият такомулёфта мубаддал гардад. Ҳамаи ин дигаргуниҳо аз ҳадафҳои асосӣ ва дурбинонаи Иҷлосияи тақдирсози миллат, сулҳу суботи ҷомеа ва устувории пояҳои давлатдорӣ маншаъ мегирад.

Иҷлосияи такдирсоз шаҳрвандони бонангу номусро ба ҳам овард, пеши роҳи нооромиҳо, парокандагӣ, маҳалгароӣ, хунрезиҳо, гуруснагӣ ва ҷинояткориву ҳуқуқвайронкуниҳои беасосро гирифт. Соҳаҳои хоҷагии халқи кишвар инкишоф ёфта, шароити зиндагии сокинони мамлакат рў ба беҳбудӣ ниҳод ва ба рушди сатҳи маънавии шаҳрвандон низ заминаи асосӣ гузошт.

Дар роҳбаладӣ ва саргаҳи ин тадбирҳои наҷотбахшу судманд Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон истодаанд. Корнамоиву қаҳрамониҳо, ташаббускориҳо, далериву шуҷоатмандӣ, сулҳпарварӣ, роҳнамоӣ сохтани ҷомеа ба бунёди кишвари ободу зебо, солиму созанда ва дигар корномаҳояшон намунаи ибрат ва дарси ҳаёти пурмазмуну маънавиёти баланд барои ҳар як сокини Тоҷикистон, хоса, ҷавонони кишвар мебошад. 

Қаҳрамонӣ ва диловарии ин шахсияти барҷаста мардуми тоҷикро аз зери хатар ва ҷангҳои хонумонсўз наҷот бахшид. Гурезаҳоро аз кишвари ҷангзадаи Афғонистони ҳамсоя баргардонида, ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима бахшид. Ба одамони гумроҳ ва хусусан ба сардорони дастаҳои мухолиф ғояи ягонагии миллӣ ва худшиносии миллиро талқин намуда, тавонистанд онҳоро гирди худ муттаҳид созанд. Дар натиҷаи  ҷонбозиҳои хатарнок, дар мулки худ тухми сулҳу, ваҳдат, якдилию якпорчагиро кишт намоянд.

Пешвои миллат дар ҳама ҳолат, ҳатто дар рўзҳои вазнинтарини ҷанги шаҳрвандӣ ба дурахшонии ояндаи миллати хеш умеди калон доштанд ва ҳамин ғояҳои наҷиб барои ташаккул додани ваҳдати миллӣ дар тафаккури сокинони кишвар нақши муҳим бозиданд. Чунончӣ, дар яке аз муроҷиатномаҳои худ соли 1992 ба мардуми шарифи Тоҷикистон иброз намуда буданд: «...Барои ноил шудан ба нияти муқаддас, агар лозим шавад, ҷон нисор мекунам, чунки ман ба ояндаи неки ватанам ва ҳаёти хушбахтонаи халқи азияткашидаам бовар дорам».

Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон ба мардум пайки наҷот ва муҷдаи ҳаёт бахшиданд. Иҷлосияи ХVI Шўрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон фоли нек буду  тақдири халқу миллатро ҳал намуд ва на танҳо тифли дар гаҳворабудаи истиқлолиятро наҷот дод, балки тақдири ояндаи ўро муайян сохт.

Муносибати дурандешона ва бовариву эътиқоди Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нисбат ба халқи тоҷик ба ҷавонон нерўи тоза ва қувваи бузургро зам намуд. Ҳар як сухану баромадҳои пурмуҳтаво дар вохўриҳо бо аҳли ҷамоатчигии кишвар, хоса зимни мулоқотҳои пай дар пай бо намояндагони ҷавонони мамлакат назари неку ояндабинӣ доранд. Андешаи чандинкаратаи Сарвари давлат “...Ман ба Шумо боварӣ дорам ва Шумо ҷавонон ояндаи давлату миллат ҳастед” ба ҷавонон имкониятҳои фарохро дар ҷорӣ намудани сиёсати давлатии  ҷавонон  фароҳам овард.

Яке аз аввалинҳо шуда, байни давлатҳои собиқ Иттиҳоди Шўравӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонуни нахустини хешро пас аз шаш моҳи ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ моҳи марти соли 1992 “Дар бораи сиёсати давлатии ҷавонон” қабул намуд.

Маҳз ҳамин сиёсати созанда имкон додааст, ки насли ояндасоз, яъне ҷавонони нерўманду худогоҳ ва тавоно дар идоракунии давлат қадам гузошта, бо дарки масъулияти баланди шаҳрвандӣ ва эҳсоси волои ватанпарастӣ Тоҷикистонро дар радифи давлатҳои дар ҳоли пешрафт қарордошта ҳидоят намоянд.

Натиҷаи меҳнати фидокорона ва иқдомҳои қаҳрамононаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон муҳимтарин комёбиву дастовардҳои кишварамон дар тўли 25 соли баъд аз Иҷлосияи шонздаҳум мебошад. Подоши ин ҳама заҳмат, ҷонфарсоиву корнамоиҳо маҳбубият ва маъруфиятест, ки Пешвои миллат дар миёни халқи кишвар ва ҳазорон ҳазор ҳамватанони бурунмарзӣ пайдо кардаанд. Бесабаб нест, ки  ўро Пешвои миллат унвон кардаанд, ки дар таърихи башарият камназир аст.

Бо дарки ин масоил ва боварӣ ба ояндаи нек дар вуҷуди ҷавонони тоҷик ҳисси ташаббускорӣ, эҷодкорӣ, навоварӣ ва ба дўш гирифтани масъулиятнокӣ пайдо шуд. Рушди бемайлони соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқи кишварро метавон ба ин тадбирҳо вобаста намоем ва дар амалӣ  шудани ин тадбирҳо ҳиссаи ҷавонони кишвар, ки ҳамқадам ва ҳамсиннусоли истиқлолияти  давлатӣ мебошанд, хеле  бузург аст.

Пешвои миллат ба эҳёи сарчашмаҳои гуногуни таърихӣ, фарҳангӣ ва маорифпарварӣ таваҷҷўҳи хоса зохир намуда, онҳоро чун  яке аз муҳимтарин омилҳои ваҳдати миллӣ тасвир менамоянд. Ба ин маънӣ, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҷавонони соҳибирода таъкид сохтанд, ки “Ҷавонони мо бояд ворисони сазовори насли калонсол гарданд, ба қадри неъмати Истиқлолият, Ватани ободу ором ва арзишҳои фарҳангии миллат расанд, дониши мукаммалу ҷаҳонбинии васеъ, зиракии сиёсӣ дошта бошанд ва барои пешрафти Тоҷикистони азизамон ҳиссаи арзанда гузоранд. Ман ба ин итминони комил дорам”. Сарвари давлат рушди босуботи кишвар ва инкишофи самтҳои мухталифи хоҷагии халқро пеш аз ҳама аз сатҳи маънавияту фарҳанг, донишу маҳорат ва аз кўшишу ғайрати худи ҷавонон вобаста медонанд.

Сарвари давлат рў овардан ба таъриху фарҳанги ниёгон ва баланд бардоштани маърифатро муҳимтарин арзишҳои инсонӣ шуморида, кўшиш  намуданд, ки тавассути асарҳои худ ҳисси худшиносии миллӣ ва ифтихори  миллиро пойдор созанд. Дар шоҳасарҳои худ мисли “Аз Ориён то Сомониён”, “Тоҷикон дар оинаи таърих”, силсилаи китобҳои “Истиқлолияти Тоҷикистон ва эҳёи миллат”, “Забони миллат – ҳастии миллат”, “Чеҳраҳои мондагор” ва ғайраҳо ба ҷавонон аз саҳифаҳои таърихи бою ғанӣ, фарҳанги ниёгон ва чеҳраҳои мондагор мисолҳои аниқу возеҳӣ ва таърихиро пеш овардаанд, ки он бевосита барои таълиму тарбияи насли навраси имрўзи кишвар нақши муассир мебозад.   

Ба ин маънӣ мутафаккирони бузурги форсу тоҷик чун Имоми Аъзам, Абунасри Форобӣ, Абўалӣ ибни Сино, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Унсурмаолии Кайковус, Имом Ғаззолӣ, Аҳмади Дониш ва дигар файласуфон низ дар асарҳои худ хислатҳои равоманди сарварро нишон додаанд, ки он пешвоёну сарварони замони худро ба мустаҳкамии дўстӣ ва пойдории муҳаббат, раҳмдилӣ, зидди азобу шиканҷа кашидани мардум, такя намудан ба нерўи зеҳнии  аҳли илму фарҳанг, адлу инсоф, эҳсонкории ҳокимон ба заифону бечорагон даъват менамуд.

Қабули Конститутсия, ба тавсиб расидани Кодексҳо, Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва қабули қарорҳо оид ба танзим даровардан, пеш бурдани фаъолияти соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқи кишвар ва пешгирӣ аз ҳуқуқвайронкуниҳои маъмурию ҷиноятӣ, ки бевосита аз ҷониби Пешвои миллат тасдиқ ва амалӣ мегардад, маҳз барои таъмини амнияти ҷомеа, адолати иҷтимоӣ, якпорчагии Тоҷикистон ва ҳизфи ҳуқуқу манфиатҳои мардум нигаронида шудааст. Метавон гуфт, ки хислатҳои сарварии дар асарҳои файлассуфон Абунасри Форобӣ ва дигар мутафаккирони барҷастаи форсу тоҷик баёнгардида дар фаъолияту муносибати Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо мардум акси худро ёфтааст. Ин хирадмандию ояндабинӣ ва роҳнамоӣ ба роҳи созандагиву бунёдкорӣ намунаи ибрати ҷомеа, хоса ҷавонони мамлакат мебошад.      

Муҳимтар аз ҳама, донистани таъриху фарҳанги гузашта дар камолоти инсон ва ҷомеа аҳамияти муҳим дошта, барои инкишоф ва ташаккули тафаккури нави сиёсӣ мусоидат менамояд. Аз ҷумла, омўзиши ҳақиқати таърихӣ ҷавонони моро аз бегонапарастӣ ва беэътиноӣ ба равандҳои пешқадами ҷомеа бозмедорад, дар вуҷуди онҳо эҳтиром ва сипосмандиро нисбати ашхоси ватанхоҳу ватандўст бедор месозад. Назаре ва муҳаббате, ки Пешвои миллат нисбат ба таърихи халқи тоҷик доранд, намунаи ибрат барои ҷавонони имрўзаи кишвар.

Аммо ҷавонон ҳамчун қувваи бузург ва пешбарандаи ҷомеа баробари ноил шудан ба дастовардҳо ба тамоюлҳои  манфӣ  ва муаммоҳои  ғайриахлоқӣ низ дучор мешаванд. Барои пешгирӣ аз одатҳои номатлуб ва раҳоӣ аз идеологияи зидди манфиатҳои миллӣ Президенти кишвар тавассути ба тавсиб расонидани Барнома ва нақшаи чорабиниҳои дурамал тадбирандешӣ менамоянд. Аслан, мавҷудияти проблемаҳо дар пешрафти ҷомеа халал ворид мекунад. Дар шарҳи ин муаммоҳо костагии ахлоқи ҷавонон, майзадагӣ, нашъамандӣ, иваз намудани арзишҳои ҳаёт, тамокукашӣ, дур шудан аз анъанаҳои неки илмомўзӣ ва гаравиш ба экстремизму терроризмро номбар намудан мумкин аст.

Хулоса, корнамоиҳо, дастуру ҳидоятҳо, осори илмиву таърихии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон истифодаи дуруст ва корбарии Паёмҳо, нутқу маърўзаҳо имкон фароҳам меорад, то ки ҷавонони имрўза дар баробари соҳиби дониши баланд гардидан, аз лиҳози худшиносиву худогоҳии миллӣ, маърифати сиёсӣ ҳамчун шахсияти комил рушд ёбанд.

Дар ин раванд муаррифӣ ва тарғиби асарҳои эҷоднамудаи эшон барои азхуд намудани таърихи гузаштаву имрўза, дарку ворид шудани ҷавонон ба набзи ҳаёт ва ояндабинии давлату миллат мусоидат менамояд.  

Фаридун ҲОДИБОЕВ,
номзади илмҳои фалсафа, мудири шўъбаи тарбияи
Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров

Читать далее

Рамзи соҳибистиқлолии кишвар

Ҳамасола дар кишварамон 24-уми ноябр ҳамчун  “Рӯзи Парчами миллӣ” ҷашн гирифта мешавад. Дар ин робита дар саросари кишвар маъракаҳои идона баргузор шавад, ҳафтаҳо қабл аз рӯзи Парчам сокинон бо ҳамдилӣ ва хушнудӣ ба тоза кардани кӯчаву гулгаштҳо мебароянд ва ин корҳои тозагӣ ва ободонӣ ҳамагӣ ба як хотир - Боз ҳам дар сатҳи баланд таҷлил кардани яке аз рӯзҳои таърихӣ дар кишвар-Рӯзи Парчами миллӣ аст.  

Ҳадаф аз роҳандозии боз як ҷашнвораи давлатӣ Рӯзи парчам эҳтиромгузорӣ ва қадршиносии парчами миллӣ ҳамчун муқаддасот ва рамзи давлатӣ аст. 

Парчам аз замонҳои хеле қадим аз рамзҳои асосии давлатдории тоҷикон ба шумор мерафт. Парчам дар тўли садсолаҳои зиёд мояи ифтихору ғурури гузаштагони мо буда, дар қатори рамзу аркони давлатдории онҳо мақому манзалати пурарҷ дошт.

Вақте ки мо имрўз ба таърихи гузаштаи халқамон назар меандозем, возеҳ мебинем, ки ниёгонамон дар зери парчам саф кашида, барои ҳимояи марзу буми хеш чӣ ҷонбозиҳо кардаанд. Парчами Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки имрўз ҳамчун як рамзи давлатӣ шинохта шудааст. Дар як заминаи хушку холӣ ба миён  наомадааст.

Дар Иҷлосияи  ҶVI Шўрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки  дар шаҳри бостонии Хуҷанд баргузор гардид,  Парчами Тоҷикистон қабул гардид. Дар таҳияи он  олимон ва аҳли фарҳанг назари худро  пешниҳод карданд ва  Парчами давлати тоҷик имрўз ҳамчун рамзи давлатӣ  шинохта шудааст. Дар  асоси муқаррароти моддаи 3-и  Конститутсияи  Ҷумҳурии Тоҷикистон Парчам дар  баробари  Нишон ва Суруди  миллӣ аз рамзҳои  давлатӣ маҳсуб мешавад. 11 декабри соли 1999 бо Қарори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Низомнома дар бораи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шуд ва дар  ҷумлаи оғози ин Низомнома   омадааст: «Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон рамзи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад».  Тамоми муқаддасоте, ки  дар Ватани мо ҳаст, ҳам муқаддасоте, ки  ба фарҳанг алоқаманданд, ҳам ба гузаштаи пурифтихор ва  ҳам ба имрўзи мо, ба ғояву ормонҳои мо алоқамандӣ доранд,  ҳама дар ҳамин ҷумла нуҳуфта аст, яъне Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон  дар радифи ду рамзи дигар, яъне Нишон ва  Суруди миллии  Тоҷикистон, пеш аз ҳама, рамзи давлатӣ аст.

Парчами миллии мо аз  рангҳои сурх, сафед, сабз ва тоҷу ҳафт ситора иборат аст. Бояд бидонем, ки ҳар як ранг ифодагари таърихи гузашта ва имрӯза, фарҳанг ва ғояҳои бунёдкоронаи халқи тоҷик аст.

ҳар як шаҳрванди кишвар бояд муқаддас будани Парчами миллиро донем ва ба он арҷ гузорем. Зеро ба қадри муқаддасоти миллӣ расидан нишонаи ҳуввияти миллӣ доштани шахс ва дар ҳамин руҳия тарбия ёфтани ӯст.

Ҷабборзода Фурқат Саттор,
раиси суди шаҳри Бӯстон

Читать далее

Паёми табрикии Раиси вилоят ба муносибати Рӯзи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Ҳамдиёрони гиромӣ,

Парчам яке аз рамзҳои муҳими давлати соҳибистиқлоли мо ба шумор рафта, аз замонҳои қадим нишонаи ҳамдигарфаҳмӣ, ваҳдату ягонагӣ ва шукӯҳу ифтихор дониста мешавад. Дар парчами миллату давлатҳои олам нишонаҳои арзишманди фарҳанг ва роҳи таърихии тайкардаи ӯ таҷассум меёбанд.

Гузаштагони пурифтихори мо ҳазорсолаҳо зери ливои ваҳдату ягонагӣ ва ҳамандешӣ ватану миллат, озодӣ, забону фарҳанг ва марзу буми аҷдодиро ҳимоя намудаанд. Аз ин лиҳоз, парчами давлатии мо баёнгари мавҷудияти миллати соҳибдавлат ва тамаддунофари тоҷик, иттиҳоду сарҷамъии он мебошад.

Читать далее

Шоҳиди зиндаи бедодии ҲНИТ

 

Суҳбати ихтисосӣ бо С.Ш.Сияҳаков– яке аз раҳбарони САМНИТ (ниҳоди амниятии ИНОТ) дар солҳои 90-уми асри гузашта доир ба фаъолиятҳои муғризона ва тахрибкоронаи ҲНИТ дар солҳои ҷанги шаҳрвандӣ ва дахолати неруҳои хориҷӣ ба он

Муҳтарам акои Сайҷалол, лутфан дар бораи шахсияти худ чанд ҷумла барои хонандаи мо бигӯед. Чӣ шуд, ки Шумо- ходими КГБ-и СССР бо оғози ҷанги шаҳрвандӣ ба ҷониби ИНОТ гузаштед?

Ман, Сияҳаков Сайҷалол Шашевич,  30-юми майи соли 1954 дар деҳаи Болшевики ноҳияи Қубодиён, дар оилаи деҳқон таваллуд шуда, мактаби миёнаро низ дар ҳамон маҳал хатм кардам. Муддате чанд (1976-1979) дар системаи комсомол кору фаъолият намуда, то вазифаи мудири шуъбаи ташкилӣ расидам. Аз соли 1979 то 1980 шунавандаи курсҳои яксолаи Мактаби олии КБД ИҶШС (КГБ СССР) дар шаҳри Мински Белорусия буда, баъд аз хатми ин муассисаи таълимии махсус (с.1980) ба ҳайси ваколатдори калони оперативии ШН дар ноҳияи Фархор будаи РКБД дар вилояти Кӯлоб таъин шудам. Соли 1984 ба Шуъбаи 5-уми РКБД дар вилояти Кулоб гузашта, то соли 1988 кор кардам. Сипас, аз соли 1988 то 1992 ба ҳайси ваколатдори калони оперативии ШН Ванҷбудаи РКБД дар ВМКБ фаъолият намуда, дар асоси ротатсия моҳи декабри соли 1992 ба ҳайси ваколатдори калони ШН дар ноҳияи Ҷиликулбудаи Раёсати Кумитаи амнияти миллии ҶТ дар вилояти Хатлон таъин мешавам. Аммо, бинобар оғоз гардидани ҷанги шаҳрвандӣ дар ҷануби кишвар, зери таъсири рӯҳӣ-равонии мубаллиғони ҲНИТ ва ҳамқавмҳоям (мардуми «вахёчӣ») бо ИНОТ пайвастам ва хатти сарҳади давлатиро убур намуда,  ба самти ҶИА фирор намудам.

Бо назардошти корманди мақомоти амният буданатон оё роҳбарияти ИНОТ ба Шумо эътимод доштанд?

Не. Ҳарчанд дар он тарафи марз бо роҳбарияти кулли ҲНИТ ҳамроҳ шуда, онҳоро бо маълумоти ҷолиби диққати мақомоти бехатарӣ шинос намуда бошам ҳам, наҳзатиён муддатҳои тулонӣ аз ман, хамчун «одами КГБ» канораҷӯӣ мекарданд ва мавриди санҷишу омӯзиши амиқ қарор медоданд.

Баъд аз таъсис додани Созмони амнияти муҳоҷирони наҳзати исломии Тоҷикистон (САМНИТ) Ҷумабеки Салом, (лақабаш «Холид», соли таваллудаш тахминан 1958-1960, зода ва истиқоматкунандаи деҳаи Пилдони ноҳияи Лахш, айни ҳол бо аҳли хонаводааш дар Ҷумҳурии Қирғизистон қарор дорад)-ро ба ҳайси роҳбар ва ману  Султони Ҳамад, собиқ корманди амнияти бехатарии Ҷумхурии Тоҷикистонро ба ҳайси муовинони роҳбари САМНИТ таъин менамоянд.

 

- «Холид» кӣ буд ва чаро маҳз ӯро роҳбари САМНИТ таъин намуданд?

«Холид» (Ҷумабеки Салом)-ро маҳз ба хотири он, ки яке аз нафарони эътимоднок ва «дасти рост»-и Саид Абдуллоҳи Нурӣ ба ҳисоб мерафт, роҳбари САМНИТ, ба ибораи дигар гӯем «вазири амният» таъин намуданд. Дар асл ӯ ягон рӯзе ҳам дар мақомоти амниятӣ кор накардааст.

- Оё мумкин аст, ки нафари дур аз соҳаро роҳбари соҳа монд? Инро дигар наҳзатиҳо чи хел қабул карданд? Ин магар барои худи онҳо хавфнок набуд?

- Он ҷо демократия набуд, ки «қабул мекунед ё не?». Чи гапе, ки роҳбарияти ҲНИТ мегуфт, ҳамон мешуд. Аз оне, ки «Холид» савияи дониши тахассусии амниятӣ надошт, ҳамаро зулм мекард. Қариб ҳамаи муҳоҷирини гурезаро аз ғелбор мегузаронд. Дар шахсияти дилхоҳ одам ӯ метавонист «агенти амният»-ро «ошкор» кунад ва ҳукми онро содир намояд. Аз худи наҳзатиҳо нафарони зиёде омода буданд, ки ӯро бикушанд.

- Агар роҳбари САМНИТ дониши тахассусӣ ва таҷриба надошт, пас тарзи корбарӣ ва масъулиятҳои дигарро кӣ ва чӣ гуна иҷро мекард?

- Тамоми роҳу усул, тарзи корбарӣ, ҷобаҷокунии «кадр»-ҳо, содироту воридоти молу маҳсулоти озуқаворӣ, тамос бо ҳукуматҳои кишварҳои исломӣ, ташкилоту ҷараёнҳои террористӣ, дастраскунии яроқу аслиҳаро ба роҳбарияти ҲНИТ инструкторони эронӣ мефаҳмониданд.

- Инструкторони эронӣ?

Бале,  эрониҳо. Хадамотҳои махсуси Ҷумҳурии исломии Эрон ибтидо аз соли 1992 дар қаламрави ҶИА ҳукумати мухолифинро аз ҳисоби роҳбарони ҲНИТ таъсис дод ва пурра зери назорати худ гирифт. Дар натиҷа ҳизби сиёсиро ба ташкилоти террористӣ мубаддал намуд. 

Ман ба як чиз ҳайрон будам. Дар Тоҷикистон-ку ҷанг нав сар шуда буд, мардум ҳатто барои гурехтан ва ё ягон молу амволи рузғорашонро бо худ гирифтан фурсат надоштанд. Лекин, эрониҳо, ба монанди «фолбин» аллакай то давраи фирори муҳоҷирини тоҷик ба Афғонистон, дар қаламрави ин кившар созмону ташкилотеро таҳти пӯшиши ҳимояи ҳуқуқи «мазлумон» таъсис дода, барои муҳоҷирони фирории тоҷик аллакай лагерҳои хаймавӣ (палаточнқе лагеря) гузошта буданд. Мардуми оддӣ аз ин кори «хайри бародарон»-и эронияшон миннатдорӣ мекарданд, ки гӯё будаанд одамоне, ки ғами моро мехурад. Бехабар аз он, ки …..

 Аммо ман, ки худ аз кадрҳои он замони пурқудрати КГБ СССР будам, зуд дарк кардам, ки ҳамаи бадбахтиҳои ба сари мардуми тоҷик омадаро маҳз хадамоти махсуси Эрон пешакӣ тарҳрезӣ намудаанд. Ҳиҷрати иҷбории мардуми тоҷик, интихоби макони сукунат дар Афғонистон, таълиму тадрис дар мадрасаҳои динии кишварҳои исломӣ, мағзшӯӣ ва истифодаи онҳо бар зидди Тоҷикистон - бандҳои алоҳидаи нақшаи бузурги хадамоти махсуси Эрон буд.

- Барои чунин иддао пеш овардан чӣ далел доред?

 - Далел? Ҳазорон далел дорам. Барои мисол, зери пӯшиши кормандони ташкилоти байналмилалии «Ҳилоли Аҳмар» нафари эроние бо номи «Муродӣ» кор мекард, ки бо методу усули фаъолияти мақомоти бехатарӣ пурра шинос буд. Ҳарчанд назди дигарон иртиботи худро бо мақомоти истихборотӣ (разведкавӣ) ошкор намекард, ман ҳис мекардам, ки ӯ корманди хадамоти махсус аст. Зеро шеваи гуфтор ва рафтору кирдори ӯ нафари низомиро мемонд. Ба ҳар як масъалаи муҳим, аз ҷумла ба шахсияти нафарони шубҳанок, оид ба вазъи сиёсӣ-ҳарбӣ ва иқтисодии ҶТ, дар хусуси қумондонҳои саҳроии фронти халкӣ ва ИНОТ (ҲНИТ) таваҷҷуҳи хоса дошт, барои пурра кардани маълумоти андак, паҳлӯҳои дигари онро аз ман пурсуҷӯ мекард. Бо мақсади ба боварӣ даромадан ҳатто кӯшиш мекард, ки бо лаҳҷаи мардуми муҳоҷир муошират кунад.  Ин хоси одамони амниятист! Инро мехононанд.

Боре ба ман, роҳбарамон «Холид» гуфта буд, ки оғои Муродӣ аз ӯ ва дигар роҳбарони ҲНИТ тамоми маълумот, аз ҷумла, иқтидори низомӣ, нафарони далеру нотарс, ҷанговарони худкуш ва ғайраро ба тафсил пурсон мешавад, дар китобаш қайд мекунад, шабҳои дароз таҳлил мекунад ва ба Маркази худ иттилоъ медиҳад.

 - Ин малумот, ки ба қавли Шумо, аз ҷониби оқои Муродӣ ба «Марказ» фиристода мешуданд, дар чӣ коре ва ё тасмиме истифода мешуданд?

 Худ қазоват кунед. Ташкилоти «Ҳилоли аҳмар», ки вазифаи асосияш таъмини мардуми камбизоат ва фирорӣ бо маҳсулоти ғизоиву доруворӣ бошад, ба размандагони маргталаб, вазъи сиёсиву ҳарбӣ чӣ сару коре дорад?? Ҳаминро гуфтаниям, ки маҳз хулоса ва қарори хадамоти махсуси Эрон буд, ки Ризвон Сидирови қумондони саҳроии ҲНИТ- яке аз манфуртарин ва хунхортарин чеҳраҳои ҷанги шаҳрвандиро барои нотарсиву ваҳшонияти хосаш «Амир» интихоб намуда, ба Ҷумҳурии Тоҷикистон равон карда буданд. Агар ёдатон бошад, Ризвон ба Ғарм омада, байрақи «Ҷумҳурии исломии Ғарм»-ро зада буд. Бунёди ҷумҳурии исломӣ ва тадриҷан дар зеҳну шуури мардум ҷой кардани ақоиди «шиагароӣ»- яке аз вазифаҳои муқаддаси Эрон буд, ки тавассути хадамоти махсусаш амалӣ мекард. Оғои Муродӣ тавассути Давлат Усмон (яке аз роҳбарони ҲНИТ, собиқ муовини сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯи квотаи 30%), ки ҷабҳаи «муҷоҳиддини ғармиву ҳоитӣ»-ро сарпарастиву назорат мекард, инчунин маблағҳои ҳангуфт бо асъори доллари ИМА ба гурӯҳи қумандонҳои водии Рашт медод.

- Маблағхоро кӣ медод ва интиқоли онҳо чи тавр сурат мегирифт?

- Маблағро эрониҳо бебаркаш медоданд. Боре, солҳои 1993-1994 барои интиқоли маблағ Эшони Сайидакобир (с.т.1951-1952, зода ва истиқоматкунандаи ноҳияи Панҷ, яке аз нафарони бонуфузи ҲНИТ ва шахси эътимодноки С.А.Нурӣ), пинҳонӣ ба Тоҷикистон сафарбар карда шуда буд. Ба фикрам мақомоти амниятии кишвар ӯро боздошт намуда, дубора ба Афғонистон фиристода буданд. Зеро баъди бозгашт рӯҳияи ӯ дигар гашта, дамфурубурда шуда буд. Баъди бозгашт, ман ҳамчун корманди амниятӣ (манзур САМНИТ) ӯро мавриди пурсупос қарор дода будам. Ӯ ба ман гуфт, ки «акаи Сайҷалол, гап байни худмон мона, ростша бгем, ҳама аҳмақӣ аз худмон гузашта буд, ина акнун муттаҳами эрониву паштунӣ шуда, сарсон мегардем. Тоҷикистон рафтум, дилум реш-реш шид. Гуфтм дига наём. Бимирам гуфтам ҳам, дар хоки диёрам мирам. Лекин чӣ чора, ки худкардаро дигар ҳоҷат нест».. Инро гуфту гирист...

- Он вақтҳо, ки телефони мобилӣ набуд, чӣ тавр барои вохӯриҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон  маслиҳат мешуд?

- Ин чиз барои мо аллакай муҳайё шуда буд. Чи тавре, ки боло ишора кардам, эрониҳо тамоми роҳбарияти ҲНИТ-ро бо техникаву таҷҳизоти мавҷпахшкунанда ва мухобараҳои замонавӣ таъмин карда буданд. Ин таҷҳизотро Сайидаҳмад Наҷмиддинов (аз ҳисоби квотаи 30 фоиз баъди истиқрори сулҳ муовини вазири алоқаи ҶТ таъин шуда буд) идора мекард ва мо (кули роҳбарияти САМНИТ ва ҲНИТ) аз Афғонистон бо муҷоҳиддини дар Тоҷикистон қарордоштаи  ҲНИТ, аз ҷумла Резвон Садиров, Ш.Искандаров, Маҳмадрӯзӣ Искандаров ва дигарон ба алоқа мебаромадем.

- Роҳбарияти ИНОТ бо хадамоти махсуси Эрон танҳо дар сатҳи машварату тавсия ва роҳу усулҳои корбарӣ ҳамкорӣ доштанд? Ва аз нигоҳи Шумо, дастгириву ба Тоҷикистон фиристодани размандагон ва дигар чеҳраҳои ИНОТ чӣ ҳадафҳоеро ба дунбол дошт?

Роҳбарияти ИНОТ сари ҳар масъала бо оқои Муродӣ маслиҳат карда, барои ташкил намудани горди ҷангӣ дар ҳудуди шаҳри Қундуз маблағ ва муҳимоти ҷангӣ дархост намуда буданд. Ҳамин тариқ, аввалин горди ҷангие, ки бунёд шуд ва дар аввал беш аз 250 разманда дошт, баталёни ҷангии «Хандақ» зери роҳбарии М.Зиёев (ҷага) ва Ҳаким Қаландаров таъсис дода шуд. Баъдтар теъдоди ин баталон аз 500 нафар ҷанговар гузашта буд. Чи тавре, ки худ аллакай дарк кардед, ин ҷо тавсия не, натиҷаи воқеӣ аст!

Ҳамин ҷо бояд қайд намоям, ки тамоми ҷабҳаи мухолифин, аз ҷумла қаноти «размандагони панҷӣ» маҳз ба Мавлавӣ Маҳмадалии панҷӣ, ки дертар раиси муҳоҷирини тоҷик дар Афғонистон таъин гардида буд, итоат мекарданд.

- Оё худи Шумо низ бо оқои Муродӣ ва ё дигар намояндагони хадамоти махсуси Эрон дар он айём вохурдаед ё ин ҳамаро ҳамин хел тахмин мезанед?

- Замоне, ки ман муовини роҳбари САМНИТ будам, «Холид» ва Султони Ҳамад борҳо аз ман  хоҳиш намуда буданд, ки бо Муродӣ вохӯрам ва ба гуфтаҳои ӯ розӣ шавам. С.Ҳамад доим мегуфт, ки «агар дар ҳамкорӣ бо оғои Муродӣ розӣ шавӣ, болои доллар мегардӣ..». Якум ин ки, Муродӣ мехост тамоми маълумоти вобаста ба вазъи сиёсӣ, иҷтимоӣ, ҳарбии муҳоҷирон сараввал ба ӯ пешниҳод карда шуда, сипас амалӣ карда шавад. Дувум ӯ мехост, ки ман низ барои гузаштани курсҳои 6-моҳа ба Эрон  сафарбар шавам. Аммо, ман ба ин пешниҳодҳо розӣ нашудам ва боре ҳам ба Эрон сафар накардам. Зеро хуб медонистам, ки бо ин роҳ хадамоти махсус ҳатман маро ба ҳамкории махфӣ, ҳамчун «агент» ҷалб хоҳанд кард.

- Яъне шумо, намояндагони САМНИТ низ зери итоати хадамоти виҷаи хориҷӣ кор мекардед?

- Бале, ҳамин хел буд. Зеро, Ҷумабеки Салом ва Султони Ҳамад чандин маротиба курсҳои 2-моҳа, 6 моҳа ва қутоҳмуддатро дар Эрон гузаштаанд. Баъди бозгашт вазъи молиявӣ-иқтисодии онҳо хеле хуб гашта, имтиёзҳои зиёдеро аз ҷониби оғои Муродӣ соҳиб мегаштанд.

Илова бар ин, дар 1 ҳафта қариб 4-маротиба Султони Ҳамад схемаву нақшаҳои махфӣ, тартиби ҷалбкунӣ, вазъи сиёсии ҶТ ва дигар давлатҳои СССР, инчунин дигар маълумоти хоси мақомоти амниятро дар варақаҳои алоҳида тарҳрезӣ намуда, дар  торикии шаб, тавассути автомобил ҳамроҳ бо ман ба назди Муродӣ рафта, ба ӯ пешниҳод мекард. Аз ман хоҳиш мекард, ки то аз назди Муродӣ баргаштан дохили мошин бимонам ва берун набароям.

- Чеҳраҳои бонуфуз ва роҳбарони ИНОТ низ ба «курсҳои кутоҳмуддату дарозмуддат»-е, ки ишора намудед, ҷалб шуда буданд?

 - Ин тартиб (проӣедура)-и ҳатмӣ буд. Ба ҳамин минвол, дигар нафарони бонуфузи ҲНИТ, ба монанди С.А.Нурӣ, М.Ҳимматзода, А.Тураҷонзода, Давлат Усмон, Домулло Абдуғаффори «танка», Амриддин Табаров (мулло Амриддин), Домулло Маҳмадрасули Саъди ҷиликулӣ, Эшони Давлатхуҷаи панҷӣ, Эшони Давлатхуҷаи қумсангирӣ, Гадоев Мирзоназар Убайдович, Гадоев Мазҳариддин Убайдович, Сияров Нусратулло  Нодиршоевич ва дигарон низ пайваста ба Эрон сафар намуда, курсҳои махсусро мегузаштанд. Ҳамаи ин аз ҷониби оғои Муродӣ назорат карда мешуд. Охирин аз ҳисоби роҳбарият ва сатҳи миёнаи  ҲНИТ шабакаи васеи агентурии худро ташкил карда, онро роҳбарӣ мекард.

- Метавонед дар бораи онҳое, ки исмашонро зикр кардед, каме тафсилот диҳед, чунки шахсияти баъзеи онҳо ба оммаи васеъ номафҳум аст?

Албатта, Домулло Абдуғаффори танка (аз маҳаллаи «Юҷнқй»-и ш.Душанбе) бо ваҳшониятҳои зиёд ном бароварда буд, ба ҳеҷ кас раҳм надошт, бо ҳар усул одамро қатл мекард. Тахминан баҳори соли 1993 дар шаҳри Толиқон дар бадани як муҳоҷири тоҷик, ки бечора замони Шуравӣ зиндонӣ шуда будааст, акси бо сузан куфташуда (наколка)-и Ленинро пайдо мекунанд. Домулло Абдуғаффор ин нафари мазлумро бо як бераҳмии махсус, рехтани оби ҷӯшомада ба даҳон ва баданаш, ба қатл мерасонад;

- Амриддин Табаров (мулло Амриддин) низ аз нафарони бовариноки С.А.Нурӣ ба шумор мерафт, дар баъзе масоил фикру ақидаи худро озод баён мекард, аз касе наметарсид, хислатан хомуш ва хатарнок буд, бо оғои Муродӣ алоқаи зич дошт, сипас бо супориши ӯ гуруҳеро таъсис дод бо номи «Ансоруллоҳ» ва ба самти Покистон сафарбар гардид. Бояд донист, ки «Ансоруллоҳ» ҷузъи ҷудонашаванда, қисми ҲНИТ мебошад. Онҳо тифли як падару модаранд;

- Домулло Маҳмадрасули Саъд (ҷиликулӣ)- аз размандагон ва стратегҳои нодири ҲНИТ ба шумор мерафт, робитаашро бо дигар қумондонҳои саҳроии афғону покистонӣ мустаҳкам карда буд, мактаби диверсантиро гузашта буд;

- Эшони Давлатхуҷаи панҷӣ – соли таваллудаш тахминан 1961-1965, падараш собиқ раиси ноҳияи Панҷ, баъд аз гузаштани курсҳои 6 моҳа дар Эрон бо тавсия ва дастури оғои Муродиву ҲНИТ аъзои САМНИТ мешавад. Бо шеваю усул, тактикаи кор бо агентура, корҳои оперативӣ ва чорабиниҳои махсус шинос шуда буд. Гарчанде курсҳои 6 моҳаро гузашта бошад ҳам, дар самти амниятӣ тасаввуроти кофӣ  надошт, кундзеҳн буд;

- Эшони Давлатхуҷаи қумсангирӣ- аз муллоёни донишманд буд, дар қатли одамон зиёд иштирок мекард, хислатан ҳушёру зирак буд, дар Ҳукумати фирории ИНОТ-и дар Афғонистон таъсисёфта вазири таблиғот таъин шуда буд;

- Домулло Муҳаммадии қумсангирӣ – яке аз нафарони бонуфузтарин дар ҲНИТ, аз олами дин буд, маҳорати ораторӣ дошт, дар муошират ҳамсуҳбатро ба осонӣ ба худ ҷалб мекард.

Баъдан баҳсе ҳам пайдо шуда буд, ки кадомеро ба ҳайси роҳбари кулли ИНОТ таъин намоем, С.А Нурӣ  ё Домулло Муҳаммадии қумсангириро. Маҳз ба хотири оне, ки охирин «ҳоитӣ» буду аз қавми «Вахё» набуд, роҳбари кулл интихоб нагардид;

- Роҳбари мавлавиҳои ноҳияи Панҷ, як нафар ӯзбактабор, ки ному насабашро ба ёд оварда натавониста истодам. Он кас  аз хунхортарин муҷоҳидон ба ҳисоб мерафт, қавл дода буд, ки «барои ҷорӣ намудани қудрати ҲНИТ, омода аст Тоҷикистонро дар хун тар ва онро пора-пора кунад»;

- Сайидҷалол (номи падарашро фаромўш кардам)- аз қишлоқи Ленинободи ноҳияи Шаҳритуз, соли 1994-1995 аз гурӯҳи «Алӣ беспалқй» ҷудо шуда, бо Домулло Маҳмадрасули Саъди ҷиликулӣ мепайвандад. Баъди истиқрори сулҳ бо квотаи 30 фоиз  ба сохтори Сарҳадбонон ворид шуда, дар яке аз қисмҳои низомии вилояти Суғд кору фаъолият кардааст. Зери роҳбарии оғои Муродӣ кор мекард. Писараш дар ҷангҳои Сурия кушта  шудааст. Айни ҳол дар ФР қарор дорад;

- Маҳмадалии Раис аз кишлоқи Ленинободи ноҳияи Шаҳритуз, аъзои фаъоли ҲНИТ, аз муридони С.А.Нурӣ ба ҳисоб меравад. Бо оғои Муродӣ ва дигар шаҳрвандони ҶИЭ дар алоқа буд. Курсҳои махсуси дарозмуддатро дар ҶИЭ гузаштааст. Баъди истиқрори сулҳ бо баҳонаи «роҳсоз» ба ш.Шибирғони ҶИА рафта буд;

- Исоев Султон (қорӣ Султон), - с.т. 1959-60, зода ва собиқ истиқоматкунандаи деҳаи Қаирмаи с\з Тоҷикистони ноҳияи Қубодиён, яке аз аъзоёни фаъоли ИНОТ ва ҲНИТ. Айни ҳол дар СММ (ООН) кору фаъолият намуда, дар Швейтсария иқомат намуда истодааст. Сарватмандтарин нафари ҲНИТ ба шумор рафта, дар фаъолияти тахрибӣ ва зиддитоҷикистонии ҲНИТ дар хориҷи кишвар маблағгузорӣ мекунад. Фарзандҳояш муассисаҳои олии Аврупоро хатм кардаанд.

Мустафои наҳзатӣ-  с.т. 1964-65, зода ва истиқоматкунандаи маҳаллаи Турманистони ноҳияи Вахш, яке аз  «қассобон»-и ҳаммоми «Туркманистон», самти амалиётҳои махсуси ҷангиро дар сохтори ИНОТ ба ӯҳда дошт. Хамроҳ бо гуруҳи худ, Қаҳрамони ИҶШС, иштирокчии ҶБВ - Қосим Ҳайдаровро танҳо барои бо муҷоҳиддин напайвастанаш ваҳшиёна ба қатл расонидааст.

- Оё дар Афғонистон буданд нафароне, ки муҳоҷирон ва ё роҳбарияти ҲНИТ-ро аз эҳтимоли гумроҳӣ ҳушдор диҳанд? Тоҷикони муқимӣ нисбат ба фаъолияти САМНИТ чӣ гуна муносибат доштанд?

- Бояд қайд намоям, ки ҲНИТ тамоми кӯшишро ба харҷ медод, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро сарнагун сохта, сохтори низоми исломиро дар Тоҷикистон ҷорӣ намояд. Барои амалӣ шудани ин ҳадаф ҳатто аз доираи хешу табор ва авлоди Амир Олимхони манғити туркнаҷот, ки дар Афғонистон сукунат доштанд, даъват ба амал меоварданд, ки барои «ҷиҳод» алайҳи кофарон бо онҳо бипайванданд.

Боре, чандин нафар аз қавми Амир Олимхон, Иброҳимбеки босмачии лақай ва як гурӯҳ тоҷиктаборони замони инқилоб фироригашта ба назди роҳбарияти ҲНИТ ташриф оварда, даъват карданд, ки «равед ба Тоҷикистон, сулҳ кунед, Ватани худро аз даст надиҳед… То ҳол моро, ки беш аз 80 сол ин ҷо муқимӣ гаштаем, «мардуми гуреза» ном мебаранд. Нагузоред, ки бо шумо низ чунин кунанд..». Минбаъд, куҷое, ки ин мардум пайдо мешуд, намояндагони ҲНИТ ва навкарони оғои Муродӣ онҳоро пеш мекарданд. Намегузоштанд, ки ин ақида миёни муҳоҷирин паҳн гардад.

- Таври маълум, фаъолият ва миссияи ташкилоти байналмилалии «Ҳилоли аҳмар» ироаи кӯмакҳои башардӯстонаи ғизоӣ ба мардуми ниёзманд аст ва қароргоҳи аслии ин созмон ҳам дар Аврупо мебошад. Аммо, Шумо ишора кардед, ки хадамоти махсуси Эрон аз номи ин ташкилоти бонуфуз суйистифода карда, фаъолияташро зери ниқоби он иҷро менамуд. Ин хадамоти махсус боз чӣ корҳоеро дар самти Тоҷикистон анҷом медод?

 Бояд қайд намоям, ки ташкилоти байналмилалӣ ва аслии «Ҳилоли Аҳмар» дар шаҳри Мазори Шариф мустақар буд ва бо ташкилоти бофта ва ҳамноми кишвари Эрон дар шаҳри Толиқони Афғонистон ягон алоқамандие надошт. Офиси асосии «Ҳилоли Аҳмар»-и Ҷумҳурии Исломии Эрон дар шаҳри Толиқон буд ва намояндагони ин «ташкилот» мунтазам бо мақсади аёдат ба кампҳои мӯҳоҷирини тоҷик ба дигар шаҳру навоҳӣ (Хонобод, Қундуз) сафар мекарданд. Кормандони «Ҳилоли Аҳмар»-и  Эрон аз вохӯрӣ бо намояндагони ташкилоти аслии «Ҳилоли Аҳмар» меҳаросиданд. Аз онҳо мегурехтанд.

Оғои Муродӣ бо толибони покистонӣ дар тамос буд. Тавассути имкониятҳои Маркази худ аз миёни тоҷикписарони муҳоҷир қисматеро барои гирифтани таълими динӣ-диверсионӣ ба мадрасаи «Ибитобод», воқеъ дар сарҳади Кашмир  ва шаҳрҳои Исломободу Карочии ҶИП интиқол медод. Яке аз мударрисони онҳо, ки бо оғои Муродӣ дар алоқаи пайвастагӣ қарор дошт, «Араб-Башир» ном дошт. Номбурда ҷисман обутобёфта буда, дар намуди «каратэ» ва «футбол» ҳамто надошт. Тахминан солҳои 1998-1999, бо истифода аз имкониятҳои ҲНИТ зери пӯшиши «тиҷорат», аммо дар асл барои корҳои таблиғотӣ ба Тоҷикистон  омада буд.

Араб-Башир, ки бо маблағи калон ба ҶТ омада буд, мехост тиҷорат кунад ва аъмоли худро пеш барад. Аз ин танҳо роҳбарияти ҲНИТ огоҳ буд, ногаҳон дар назди хонаи ба иҷорагирифтааш дар ш.Душанбе ба қатл расонида шуд.

Яке аз шогирдон ва нафари боэътимоди Башир – Собир ном шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон собиқ аъзои фаъоли ҲНИТ аз деҳаи Сайёди ноҳияи Шаҳритуз ба ҳисоб мерафт. Номбурда айни ҳол ҳамчун адвокат дар ш.Душанбе фаъолият карда истодааст. 

- Мазмуни сӯҳбати Шуморо исботи дигарбораи таҳмилӣ будани ҷанги шаҳрвандӣ дар Тоҷикистон аз ҷониби кишварҳои хориҷӣ маънидод кардан мумкин аст…

- Хадамоти махсуси Ҷумҳурии исломии Эрон, ба монанди Вазорати иттилоот, Разведкаи ҳарбӣ, Корпуси посдорони инқилоби исломӣ ва ғайра зери пӯшиши ташкилоту созмонҳои байналмилалӣ, ба монанди «Ҳилоли Аҳмар», «Имдоди Ҳумайнӣ» ва ғайра яке аз тарроҳони аслии ҷанги шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон арзёбӣ гардида, барои бунёди ҷумҳурии исломӣ ва сарнагун сохтани ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон саҳм гузошта, фаъолияти тахрибкоронаи худро фаъолона ба роҳ монда буданд. Оқибаташон ба хайр бошад.

- Оне, ки шумо иброз доштед, ваҳшатангез аст. Барои чӣ ин қадар ошкор сухан гуфтед. Аз ҷони худ, аз ҷони зану фарзанд ва наздикони худ магар андеша намекунед?

- Мантиқи сухани Шуморо фаҳмидам. ҲНИТ, хадамоти махсуси Эрон аз ҳеҷ чиз рў намегардонанд. На аз куштори зан, кўдак, хоҳар, бародар. Он лафзи ширине, ки ба истифода мекунанд, амалаш ҳамин аст. Медонам, бо ин мусоҳиба ман ба ҷони худ ва наздиконам хатари ҷиддӣ эҷод кардам. Аммо илоҷи дигар нест. Мардуми тамоми Тоҷикистон бояд ин хатарро донанд, ҳушёр бошанд. Фаҳманд, кӣ кӣ ҳаст? Дигар ҳеҷ вақт фирефта нашаванд. Хонаи ободи худро насўзонанд. Фирефтаи бегонагон нашаванд. Агар ҲНИТ, хадамоти махсуси Эрон далел мекобад, ҳамаро «тўҳмат», «бўҳтон» мегўяд, ака марҳамат ман шоҳид, далел, самади ин «меҳрубониҳои» Эрон. Мисли ман садҳо шоҳиди дигар ҳаст. Пурсед, онҳо омодаанд, бо Шумо аз ин бештар маълумот медиҳанд. Дигар таваккал ба худо.   

   - Барои изҳори андешаҳои далеронаву ҷасурона ташаккур!

- Саломат бошед.

Мусоҳиб:
Носирҷон Маъмурзода, рӯзномаи «Хатлон»
Бознашр аз рӯзномаи «Фараҷ» № 46 (572) аз 15.11.2017 с.

 

Читать далее